Jeśli budynek wyszedł poza granicę działki, sąsiad zwykle nie może żądać rozbiórki. Zamiast tego przysługuje mu wybór między wynagrodzeniem za służebność a wykupem zajętej części gruntu.

### Najważniejsze punkty

- **Warunek podstawowy**: przekroczenie granicy nastąpiło bez winy umyślnej budującego. Świadome zajęcie cudzego gruntu wyłącza ochronę z tego przepisu.
- **Sąsiad traci roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego**, czyli o rozbiórkę, chyba że zachodzi jeden z dwóch wyjątków.
- **Pierwszy wyjątek - sprzeciw**: sąsiad sprzeciwił się przekroczeniu granicy bez nieuzasadnionej zwłoki. Reakcja musi nastąpić w toku budowy, a nie po jej zakończeniu.
- **Drugi wyjątek - niewspółmiernie wielka szkoda** grożąca właścicielowi sąsiedniego gruntu.
- **Dwa roszczenia do wyboru**: stosowne wynagrodzenie w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej albo wykupienie zajętej części gruntu.
- **Zakres wykupu** obejmuje także tę część działki, która na skutek budowy straciła dla właściciela znaczenie gospodarcze, na przykład pas odcięty od reszty nieruchomości.
- **Wybór należy do właściciela gruntu sąsiedniego**, nie do budującego.

### W praktyce

Decydująca jest reakcja w trakcie budowy. Milczenie przez cały okres prac praktycznie zamyka drogę do żądania rozbiórki i sprowadza spór do wysokości wynagrodzenia albo ceny wykupu.

Kodeks cywilny

Osoba, której autorskie prawa majątkowe naruszono, może żądać od naruszającego zaprzestania naruszania oraz usunięcia jego skutków. Może także domagać się naprawienia szkody. Odszkodowanie może być ustalone na zasadach ogólnych albo jako suma odpowiadająca dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili dochodzenia roszczenia byłoby należne za zgodę na korzystanie z utworu. Jeżeli naruszenie było zawinione, suma ta może odpowiadać trzykrotności tego wynagrodzenia. Uprawniony może również żądać wydania uzyskanych korzyści. Niezależnie od tych roszczeń uprawniony może domagać się jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia o odpowiedniej treści i formie. Może też żądać publicznego podania części albo całości orzeczenia sądu, w sposób i w zakresie określonym przez sąd. Jeżeli naruszenie było niezawinione, sąd, na wniosek naruszającego i za zgodą uprawnionego, może nakazać zapłatę odpowiedniej sumy na rzecz uprawnionego, gdy zaprzestanie naruszania lub usunięcie jego skutków byłoby dla naruszającego niewspółmiernie dotkliwe. Na wniosek uprawnionego sąd może rozstrzygnąć także o bezprawnie wytworzonych przedmiotach oraz o środkach i materiałach użytych do ich wytworzenia. Może nakazać ich wycofanie z obrotu, przyznać je uprawnionemu na poczet odszkodowania albo zarządzić ich zniszczenie. Sąd uwzględnia wagę naruszenia i interesy osób trzecich. Przyjmuje się, że wskazane środki i materiały należą do naruszającego. Te zasady stosuje się odpowiednio także do usuwania lub obchodzenia technicznych zabezpieczeń, jeżeli ma to służyć bezprawnemu korzystaniu z utworu, a także do usuwania lub zmiany elektronicznych informacji o zarządzaniu prawami oraz świadomego rozpowszechniania utworów bez takich informacji.

Stosowne wynagrodzenie

Stosowne wynagrodzenie w przepisach

Kodeks cywilny1 przepis

o prawie autorskim i prawach pokrewnych1 przepis