Sterylizacja

Sterylizacja to proces prowadzący do zniszczenia takich biologicznych postaci czynników chorobotwórczych, które mogą się dalej namnażać. W rozumieniu ustawy „o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi” najważniejszy jest więc nie sam sposób przeprowadzenia procesu, lecz jego cel i skutek: usunięcie zdolności czynników zakaźnych do dalszego rozmnażania się.

Pojęcie obejmuje kilka istotnych elementów. Po pierwsze, musi chodzić o proces, a więc określone i ukierunkowane działanie, a nie o przypadkowe ustąpienie zagrożenia. Po drugie, jego przedmiotem są biologiczne formy czynników chorobotwórczych, czyli organizmy lub ich postacie mogące wywoływać choroby. Po trzecie, znaczenie ma ich zdolność do namnażania się. Sterylizacja dotyczy zatem zniszczenia tych form, które zachowują możliwość dalszego rozwoju i zwiększania swojej liczby.

W tej ustawie sterylizacja ma znaczenie jako działanie służące ograniczaniu ryzyka zakażeń i chorób zakaźnych. Pozwala uznać, że materiał, przedmiot albo środowisko zostały poddane procesowi ukierunkowanemu na zniszczenie biologicznego źródła zagrożenia w zakresie wskazanym przez definicję. Nie jest to określenie dowolnego oczyszczania ani zwykłego usuwania widocznych zanieczyszczeń. Istotą pozostaje oddziaływanie na czynniki chorobotwórcze zdolne do namnażania się.

Znaczenie praktyczne pojęcia wiąże się z bezpieczeństwem wykonywania określonych czynności i postępowania z materiałami, które mogły zostać skażone. W przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach przemysłu koncentratów spożywczych sterylizacja jest związana z warunkiem bezpiecznego otwierania autoklawu po zakończeniu procesu. Z kolei w regulacjach dotyczących zwalczania wąglika ma znaczenie przy określaniu postępowania z mlekiem pochodzącym od zwierząt chorych, podejrzanych o zakażenie albo narażonych na skażenie. W obu przypadkach odwołanie do sterylizacji wskazuje na potrzebę ograniczenia zagrożenia wynikającego z obecności zdolnych do namnażania się czynników chorobotwórczych.