Statut

Statut to akt określający ustrój, organizację i zasady działania osoby prawnej albo innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej. Jest uchwalany przez założycieli lub właściwy organ i wiąże podmiot, jego organy oraz, w zakresie przewidzianym przepisami, jego członków lub uczestników. Statut nie może być sprzeczny z ustawą, a jego postanowienia wywołują skutki tylko w granicach dopuszczonych przez prawo.

Statut określa w szczególności:

• nazwę, siedzibę i przedmiot działania podmiotu,
• sposób powstania, ustania lub rozwiązania,
• strukturę organizacyjną i kompetencje organów,
• zasady reprezentacji oraz podejmowania uchwał,
• prawa i obowiązki członków, wspólników lub akcjonariuszy,
• zasady gospodarowania majątkiem i finansowania działalności,
• tryb zmiany statutu.

Znaczenie poszczególnych postanowień zależy od rodzaju podmiotu i regulacji ustawowej. W niektórych przypadkach statut uzupełnia przepisy ustawy, na przykład wskazuje sposób działania organów albo szczegółowe reguły głosowania. Może również przewidywać rozwiązania odmienne od ustawowych, jeżeli ustawa wyraźnie na to pozwala. Przykładowo statut może wpływać na skład organów, liczbę głosów członków, zasady zastępowania zgromadzenia przez delegatów lub określenie siedziby osoby prawnej.

Termin ten występuje między innymi w prawie cywilnym, handlowym, wodnym oraz w regulacjach dotyczących określonych instytucji i ośrodków. W spółkach kapitałowych statut jest podstawowym dokumentem ustrojowym, natomiast w spółkach osobowych podobną funkcję może pełnić umowa spółki. Statut może być także wymagany dla innych osób prawnych lub jednostek, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

Postanowienia statutu mają praktyczne znaczenie dla ustalenia, kto i w jaki sposób może działać w imieniu podmiotu, jakie są uprawnienia jego organów oraz jakie obowiązki obciążają członków lub wspólników. W przypadkach określonych przepisami statut podlega zgłoszeniu, wpisowi do właściwego rejestru albo zatwierdzeniu przez właściwy organ.