Statki służby państwowej specjalnego przeznaczenia

Statki służby państwowej specjalnego przeznaczenia to, w rozumieniu ustawy „o bezpieczeństwie morskim”, statki przeznaczone wyłącznie do wykonywania określonych zadań publicznych na morzu. O zakwalifikowaniu statku do tej kategorii decyduje więc nie sama jego nazwa, właściciel czy sposób wyposażenia, lecz przede wszystkim cel, do którego jest używany. Musi on służyć realizacji jednej lub kilku funkcji wskazanych w ustawowej definicji, a nie dowolnej działalności związanej z żeglugą.

Do tej grupy należą statki wykorzystywane do:

• prowadzenia inspekcji oraz wykonywania pomiarów hydrograficznych,
• ratowania osób i ochrony życia na morzu,
• usuwania skutków rozlewów olejowych oraz zanieczyszczeń powodowanych przez substancje szkodliwe lub zanieczyszczające środowisko,
• obsługi oznakowania nawigacyjnego,
• wykonywania zadań powierzonych Krajowej Administracji Skarbowej w przepisach ustawowych,
• ochrony przeciwpożarowej i gaszenia pożarów,
• łamania lodów, a więc zapewniania możliwości żeglugi w warunkach zalodzenia.

Istotą tego pojęcia jest szczególne, służbowe przeznaczenie statku. Są to jednostki wykorzystywane do zadań związanych z bezpieczeństwem żeglugi, ochroną życia, środowiska i mienia, utrzymaniem sprawnego oznakowania nawigacyjnego, realizacją zadań administracji państwowej oraz zapewnieniem drożności akwenów. Definicja nie obejmuje wszystkich statków wykonujących zadania publiczne, lecz tylko te, których użycie mieści się w zamkniętym katalogu wskazanych celów.

Pojęcie pełni w ustawie funkcję porządkującą. Pozwala jednoznacznie określić, jakie statki są traktowane jako jednostki specjalnego przeznaczenia na potrzeby przepisów o bezpieczeństwie morskim. W praktyce ułatwia odróżnienie ich od statków przeznaczonych do innych rodzajów działalności i wskazuje, że ich podstawową rolą jest wykonywanie konkretnych zadań służby państwowej, a nie ogólna eksploatacja morska.