Art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje procedurę czasowego zajęcia nieruchomości w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Przepis ten wprowadza mechanizmy umożliwiające szybkie i skuteczne działanie administracji publicznej w celu ochrony interesu publicznego, jednocześnie zabezpieczając prawa właścicieli nieruchomości.

#### 1. Przesłanki czasowego zajęcia nieruchomości

Zgodnie z ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może udzielić zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Decyzja ta jest wydawana na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości. Przepis ten ma na celu umożliwienie szybkiego reagowania na sytuacje kryzysowe, które mogą zagrażać zdrowiu, życiu lub mieniu.

#### 2. Procedura wydania decyzji

W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, decyzja powinna być wydana niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 3), co oznacza, że może być ona wykonana bez względu na ewentualne odwołania.

#### 3. Obowiązki po upływie okresu zajęcia

Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest zobowiązany doprowadzić ją do stanu poprzedniego (ust. 4). Przepis ten ma na celu ochronę interesów właściciela nieruchomości, zapewniając, że nieruchomość zostanie przywrócona do stanu sprzed zajęcia.

#### 4. Odszkodowanie

Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie (ust. 5). Wysokość odszkodowania powinna być uzgodniona między właścicielem a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. W przypadku braku uzgodnienia w terminie 30 dni od upływu okresu zajęcia, starosta wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

#### 5. Prawo do żądania nabycia nieruchomości

Jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, może żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy (ust. 6). Przepis ten chroni właściciela przed długotrwałymi negatywnymi skutkami zajęcia nieruchomości.

#### 6. Nagła potrzeba bez wniosku

W sytuacji, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel ma obowiązek udostępnienia jej (ust. 7). Podmiot, który zajął nieruchomość, musi złożyć wniosek o wydanie decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości (ust. 8). W przypadku niezłożenia wniosku w terminie, starosta orzeka o nałożeniu kary w wysokości 5000 zł za każdy dzień zwłoki (ust. 9).

#### 7. Kary za nieuzasadnione zajęcie

Starosta orzeka również o nałożeniu kary w sytuacji, gdy zajęcie nieruchomości nastąpiło bez zaistnienia przesłanek uzasadniających takie zajęcie (ust. 10). Kary te stanowią dochód budżetu państwa i podlegają egzekucji administracyjnej w przypadku nieuiszczenia w terminie (ust. 11).

#### 8. Zastosowanie do awarii

Przepisy art. 126 stosuje się również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii, o których mowa w art. 124b (ust. 12). Rozszerzenie zastosowania tych przepisów na sytuacje awaryjne zapewnia spójność i jednolitość regulacji w zakresie czasowego zajęcia nieruchomości.

### Podsumowanie

Art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza kompleksowe regulacje dotyczące czasowego zajęcia nieruchomości w sytuacjach nadzwyczajnych. Przepisy te mają na celu zapewnienie szybkiego i skutecznego działania administracji publicznej w celu ochrony interesu publicznego, jednocześnie zabezpieczając prawa właścicieli nieruchomości poprzez mechanizmy odszkodowawcze i obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.

Starosta wykonujący

Starosta wykonujący w przepisach