Art. 128 ustawy o obronie Ojczyzny reguluje kwestie związane ze zwolnieniem żołnierza ze służby wojskowej. Przepis ten jest kluczowy dla zrozumienia, w jakich okolicznościach żołnierz może zostać zwolniony ze służby, oraz jakie są procedury i konsekwencje związane z takim zwolnieniem.

#### 1. Przesłanki zwolnienia ze służby wojskowej

Art. 128 ust. 1 wymienia szczegółowo sytuacje, w których żołnierz może zostać zwolniony ze służby wojskowej. Są to m.in.:

- **Upływ czasu pełnienia służby**: Żołnierz jest zwalniany po zakończeniu okresu, na który został powołany.
- **Osiągnięcie wieku**: Żołnierz przestaje podlegać obowiązkowi służby wojskowej po osiągnięciu określonego wieku.
- **Utrata lub zrzeczenie się obywatelstwa polskiego**: Żołnierz traci prawo do służby w Siłach Zbrojnych RP.
- **Niezdolność do służby**: Ustalona przez wojskową komisję lekarską.
- **Utrata stopnia wojskowego lub degradacja**: Skutkuje automatycznym zwolnieniem.
- **Prawomocne orzeczenie kary dyscyplinarnej**: Usunięcie ze służby.
- **Wybór na stanowisko publiczne**: Posła, senatora, itp.
- **Prawomocne orzeczenie środka karnego**: Pozbawienie praw publicznych.
- **Skazanie prawomocnym wyrokiem**: Na karę ograniczenia wolności, pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego.
- **Ocena niedostateczna w opinii służbowej**.
- **Nieukończenie szkolenia podstawowego lub niezłożenie przysięgi wojskowej**.
- **Niewyrażenie zgody na zmianę stanowiska służbowego**: W przypadku rozformowania jednostki wojskowej lub skreślenia stanowiska w etacie.
- **Odmowa poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym**.

#### 2. Zwolnienie przed upływem czasu służby

Art. 128 ust. 2 przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza przed upływem czasu jej trwania w określonych przypadkach, takich jak:

- **Potrzeby Sił Zbrojnych**.
- **Odmowa wydania lub cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa**.
- **Brak możliwości wyznaczenia na inne stanowisko**.
- **Ocena dostateczna w opinii służbowej**.
- **Wniosek żołnierza uzasadniony ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi**.
- **Zachowanie naruszające godność i honor żołnierza**.
- **Zachowanie godzące w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych**.

#### 3. Zwolnienie radnego

Art. 128 ust. 3 przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza sprawującego mandat radnego, jeśli jego aktywność polityczna lub społeczna godzi w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych.

#### 4. Przeniesienie do pasywnej rezerwy

Art. 128 ust. 4 i 5 określają procedurę przeniesienia żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej oraz służby w aktywnej rezerwie do pasywnej rezerwy. Dowódca jednostki wojskowej określa dzień zwolnienia, przy czym w przypadku wniosku żołnierza aktywnej rezerwy, dzień ten nie może przypadać później niż 30 dni od dnia złożenia wniosku.

#### 5. Postępowanie karne

Art. 128 ust. 6-8 regulują sytuacje, w których przeciwko żołnierzowi wszczęto postępowanie karne. Zwolnienie ze służby może nastąpić przed wydaniem prawomocnego orzeczenia, ale jeśli żołnierz nie zostanie skazany, zostaje przywrócony do służby z zachowaniem uposażenia i ciągłości służby.

#### 6. Wygaśnięcie stosunku służbowego

Art. 128 ust. 10-11 określają przypadki, w których stosunek służbowy wygasa automatycznie, tj. w przypadku śmierci, uznania za zmarłego lub zaginięcia żołnierza.

### Podsumowanie

Art. 128 ustawy o obronie Ojczyzny szczegółowo reguluje zasady zwalniania żołnierzy ze służby wojskowej, uwzględniając różnorodne okoliczności i procedury. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności i sprawiedliwości w procesie zwalniania żołnierzy, a także dla ochrony interesów Sił Zbrojnych RP.

o obronie Ojczyzny

Art. 346 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi istotny element regulacji dotyczących praw i obowiązków żołnierzy zawodowych w kontekście ich uczestnictwa w życiu politycznym. Przepis ten umożliwia żołnierzom zawodowym kandydowanie do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Parlamentu Europejskiego, na kierownicze stanowiska w państwie obsadzane na podstawie wyboru oraz do organów samorządu terytorialnego.

Komentarz do tego przepisu można podzielić na kilka kluczowych aspektów:

1. **Prawo do kandydowania**: Przepis ten potwierdza, że żołnierze zawodowi mają prawo do aktywnego uczestnictwa w życiu politycznym poprzez kandydowanie na różne stanowiska publiczne. Jest to wyraz demokratycznych wartości, które umożliwiają każdemu obywatelowi, w tym żołnierzom, udział w procesach wyborczych i pełnienie funkcji publicznych.

2. **Obowiązek informacyjny**: Żołnierz zawodowy, który zdecyduje się kandydować, ma obowiązek niezwłocznie poinformować o tym dowódcę jednostki wojskowej. Jest to istotne z punktu widzenia organizacji i zarządzania jednostką wojskową, ponieważ dowódca musi być świadomy potencjalnych zmian w składzie osobowym oraz planować ewentualne zastępstwa.

3. **Urlop bezpłatny na czas kampanii wyborczej**: Przepis przewiduje udzielenie żołnierzowi zawodowemu urlopu bezpłatnego na czas trwania kampanii wyborczej. Jest to rozwiązanie, które pozwala żołnierzowi na pełne zaangażowanie się w kampanię wyborczą bez konieczności rezygnacji z pełnienia służby wojskowej. Urlop bezpłatny oznacza, że żołnierz nie otrzymuje wynagrodzenia za ten okres, co jest zgodne z zasadą, że nie można łączyć pełnienia funkcji publicznych z aktywną służbą wojskową.

4. **Równowaga między obowiązkami wojskowymi a prawami obywatelskimi**: Przepis ten stanowi próbę znalezienia równowagi między obowiązkami wojskowymi a prawami obywatelskimi żołnierzy. Z jednej strony, umożliwia żołnierzom uczestnictwo w życiu politycznym, z drugiej strony, zapewnia, że ich zaangażowanie polityczne nie koliduje z obowiązkami służbowymi.

5. **Konsekwencje dla jednostki wojskowej**: Dowódca jednostki wojskowej musi być przygotowany na ewentualne zmiany w składzie osobowym i planować odpowiednie działania zastępcze. Może to wiązać się z koniecznością przeszkolenia innych żołnierzy do pełnienia obowiązków kandydata na czas jego nieobecności.

Podsumowując, art. 346 ustawy o obronie Ojczyzny jest wyrazem demokratycznych zasad, które umożliwiają żołnierzom zawodowym uczestnictwo w życiu politycznym, jednocześnie dbając o to, aby ich zaangażowanie polityczne nie wpływało negatywnie na funkcjonowanie jednostek wojskowych. Przepis ten jest istotnym elementem regulacji prawnych, które balansują między prawami obywatelskimi a obowiązkami służbowymi żołnierzy.

Art. 541 ustawy o obronie Ojczyzny reguluje kwestie wyłączenia osób z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że kluczowe funkcje państwowe oraz działalność gospodarcza niezbędna dla obrony i bezpieczeństwa państwa będą kontynuowane nawet w sytuacjach kryzysowych.

#### 1. Wyłączenia z obowiązku służby wojskowej

Art. 541 ust. 1 wskazuje, że osoby wyłączone z obowiązku pełnienia służby wojskowej nie będą powoływane do tej służby w razie mobilizacji i w czasie wojny. Wyłączenia dokonuje szef wojskowego centrum rekrutacji, a w przypadku żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową - dowódca jednostki wojskowej. Wyłączenia mogą być dokonywane również w czasie pokoju.

#### 2. Wyłączenia z urzędu i na wniosek

Przepis rozróżnia dwa tryby wyłączenia: z urzędu oraz na wniosek.

**Wyłączenie z urzędu** dotyczy osób:
- wykonujących mandat posła albo senatora,
- wykonujących mandat radnego,
- zajmujących kierownicze stanowiska państwowe określone w ustawie o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe,
- zajmujących stanowiska organów administracji publicznej,
- niezbędnych dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa ze względu na posiadane kwalifikacje lub zajmowane stanowiska.

**Wyłączenie na wniosek** dotyczy osób, których powołanie do służby wojskowej groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego lub samorządowego albo działalności gospodarczej przedsiębiorcy niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa.

#### 3. Procedura wyłączenia

Podstawę wyłączenia z urzędu stanowi pisemne zawiadomienie przekazane przez odpowiednie organy, takie jak Kancelaria Sejmu, Kancelaria Senatu, kierownicy urzędów jednostek samorządu terytorialnego, urzędów państwowych oraz przedsiębiorcy.

Podstawę wyłączenia na wniosek stanowi pisemny, udokumentowany wniosek kierowników urzędów państwowych lub samorządowych albo przedsiębiorców.

Informacja o wyłączeniu podlega zamieszczeniu w ewidencji wojskowej.

#### 4. Odwołania i obowiązki informacyjne

Odmowa dokonania wyłączenia na wniosek lub jej uchylenie w czasie pokoju stanowi decyzję administracyjną, od której przysługuje odwołanie do Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji.

Osoby wyłączone z obowiązku pełnienia służby wojskowej są zobowiązane do powiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji o okolicznościach mających wpływ na to wyłączenie w terminie 30 dni od ich powstania, przedstawiając stosowne dokumenty. W przypadku ustania przyczyn wyłączenia, wyłączenie wygasa z mocy prawa.

#### 5. Wyjątkowe przypadki odmowy wyłączenia

Odmowa dokonania wyłączenia może nastąpić, jeżeli istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym, a w ewidencji wojskowej nie występują zasoby osób, którym można nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny.

#### 6. Rozporządzenie wykonawcze

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb wyłączenia od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej, szczegółowy wykaz kwalifikacji lub stanowisk, których posiadanie lub zajmowanie powoduje wyłączenie z urzędu, wzory zawiadomień i wniosków w sprawie wyłączenia. Rozporządzenie uwzględnia konieczność uzupełnienia stanu osobowego Sił Zbrojnych na wypadek ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz nakłady poniesione przez Siły Zbrojne na wyszkolenie żołnierzy rezerwy.

### Podsumowanie

Art. 541 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza mechanizmy wyłączenia z obowiązku pełnienia służby wojskowej w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak mobilizacja i wojna. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że kluczowe funkcje państwowe oraz działalność gospodarcza niezbędna dla obrony i bezpieczeństwa państwa będą kontynuowane. Procedury wyłączenia są jasno określone, a decyzje administracyjne w tym zakresie podlegają kontroli poprzez możliwość odwołania.

To przepis nowelizujący, a nie przepis merytoryczny. Jego jedyną funkcją było zmienienie brzmienia innego aktu, czyli ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych. Sama treść wprowadzonych zmian nie została w tym miejscu przytoczona.

### Najważniejsze punkty

- Adresatem przepisu jest tekst ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych, a nie obywatel ani organ stosujący prawo - z samego artykułu nie wynika żaden obowiązek ani uprawnienie.
- Zmiana obejmuje wykaz poprawek do aktu zmienianego, wyliczonych w akcie nowelizującym.
- Treść wprowadzonych zmian nie jest w tym miejscu odtworzona, więc z komentowanego fragmentu nie da się odczytać, na czym polegały.
- Skutek nastąpił jednorazowo, wraz z wejściem przepisu w życie: brzmienie aktu zmienianego zostało wtedy przeredagowane.
- Stan prawny odczytuje się z aktualnego brzmienia ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych, a nie z tego artykułu.

### W praktyce

Przy ustalaniu stanu prawnego nie szuka się rozwiązania w tym artykule, lecz w obowiązującym brzmieniu ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych. Komentowany przepis pozwala jedynie ustalić, że to ten akt ingerował w treść aktu zmienianego.

Stanowiska państwowe

Stanowiska państwowe w przepisach

o obronie Ojczyzny3 przepisy

o ochronie konkurencji i konsumentów1 przepis