Środek egzekucyjny

Środek egzekucyjny to przewidziany w ustawie sposób przymusowego doprowadzenia do wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Pojęcie to obejmuje zarówno narzędzia stosowane przy dochodzeniu należności pieniężnych, jak i środki służące wykonaniu obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jego definicja znajduje się w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W przypadku należności pieniężnych środek egzekucyjny może być skierowany między innymi do pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń emerytalnych i z ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej, rachunku bankowego lub innych wierzytelności pieniężnych. Może także dotyczyć praw z instrumentów finansowych, papierów wartościowych, praw majątkowych ujawnionych w rejestrze akcjonariuszy, weksla, praw autorskich, praw pokrewnych i praw własności przemysłowej, udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, innych praw majątkowych, a także ruchomości i nieruchomości. Przedmiotem egzekucji może więc być nie tylko majątek znajdujący się bezpośrednio w posiadaniu zobowiązanego, lecz również określone prawa i wierzytelności.

Przy obowiązkach niepieniężnych ustawa wyróżnia środki takie jak grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości lub opróżnienie lokalu albo innego pomieszczenia, a także przymus bezpośredni. Dobór środka zależy od rodzaju obowiązku i jego przedmiotu.

Znaczenie praktyczne tego pojęcia polega na tym, że wskazuje ono ustawowo określone instrumenty, za pomocą których może być prowadzona egzekucja administracyjna. Nie jest to ogólne określenie każdej czynności organu, lecz nazwa konkretnego środka przewidzianego dla danego rodzaju obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego może mieć również znaczenie dla biegu terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, o czym stanowią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Pojęcie to pozostaje także związane z regulacjami Ordynacji podatkowej dotyczącymi przedawnienia zobowiązań podatkowych.