Środek

Środek w języku prawnym oznacza instrument, działanie, substancję albo zasób służący osiągnięciu określonego celu przewidzianego przez przepisy. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i kontekstu, w którym został użyty.

W prawie karnym środek może oznaczać odrębną od kary reakcję na czyn zabroniony, na przykład środek karny, zabezpieczający albo wychowawczy. Może też chodzić o środek zapobiegawczy stosowany w toku postępowania, taki jak tymczasowe aresztowanie, albo o środek odwoławczy służący zakwestionowaniu rozstrzygnięcia. Przepisy mogą określać przesłanki zastosowania środka, właściwy organ, czas jego trwania, sposób wykonania oraz skutki jego naruszenia. W razie zbiegu przepisów sąd może być uprawniony do orzeczenia innych środków przewidzianych w ustawie, obok rozstrzygnięcia o odpowiedzialności lub karze.

W postępowaniu karnym środek może być związany także z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, wykonaniem orzeczenia albo wydaniem nakazu. W Kodeksie karnym wykonawczym ustalenie daty rozpoczęcia wykonania środka wynika z treści wyroku.

W prawie administracyjnym i regulacyjnym środek jest zwykle formą działania organu służącą ochronie określonego interesu publicznego. Może polegać na wydaniu decyzji, nałożeniu obowiązku, ograniczeniu działalności, wycofaniu produktu, zastosowaniu kontroli lub nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej. W przepisach dotyczących bezpieczeństwa produktów, substancji chemicznych, zdrowia zwierząt i zwalczania chorób zwierząt środkiem może być również konkretna czynność ochronna albo materiał używany do osiągnięcia wymaganego skutku.

W znaczeniu gospodarczym i technicznym środki mogą oznaczać zasoby finansowe, materiały lub substancje, na przykład środki przeznaczone do skażania alkoholu etylowego. O kwalifikacji danego środka decydują więc jego cel, podstawa zastosowania, właściwość organu oraz skutki prawne. Termin ten wskazuje przede wszystkim na sposób realizacji obowiązku, ochrony dobra prawnego, wykonania rozstrzygnięcia albo zapobieżenia zagrożeniu.