Sprawowanie kontroli nad inną jednostką

Sprawowanie kontroli nad inną jednostką oznacza posiadanie realnej możliwości wpływania na jej najważniejsze decyzje dotyczące finansów i działalności operacyjnej. Nie chodzi wyłącznie o formalne uczestnictwo w tej jednostce ani o doraźne oddziaływanie na pojedyncze decyzje. Istotne jest to, czy dana jednostka może kształtować kierunek działania drugiej jednostki, w szczególności jej sposób prowadzenia działalności, planowanie finansowe oraz podejmowanie decyzji gospodarczych.

Pojęcie obejmuje dwa zasadnicze elementy:

• zdolność do kierowania polityką finansową i operacyjną innej jednostki,
• cel w postaci osiągania korzyści ekonomicznych z działalności tej jednostki.

Kontrola ma więc wymiar zarówno decyzyjny, jak i ekonomiczny. Sama możliwość wpływania na sposób działania nie wystarcza, jeżeli nie pozostaje związana z uzyskiwaniem korzyści z działalności kontrolowanej jednostki. Korzyści te należy rozumieć ogólnie jako ekonomiczne efekty jej funkcjonowania, a nie tylko bezpośrednie wypłaty.

Definicja pochodzi z ustawy „Rachunkowość.” i służy ustaleniu, kiedy relacja między jednostkami ma charakter kontroli w rozumieniu przepisów o rachunkowości. Ma to znaczenie przy ocenie powiązań między jednostkami oraz przy prawidłowym przedstawianiu ich sytuacji i relacji w dokumentacji oraz sprawozdawczości rachunkowej. Pozwala odróżnić zwykłą współpracę lub wpływ od sytuacji, w której jedna jednostka może kierować polityką drugiej i czerpać korzyści z jej działalności.

W praktyce ocena kontroli koncentruje się zatem nie na samej nazwie relacji, lecz na jej rzeczywistym charakterze. Należy ustalić, kto może decydować o polityce finansowej i operacyjnej oraz czy z tym uprawnieniem wiąże się możliwość uzyskiwania ekonomicznych korzyści. Znaczenie ma faktyczna zdolność do kierowania, nawet jeżeli nie jest ona wykonywana w sposób ciągły.