Kodeks postępowania cywilnego

Prawomocny wyrok alimentacyjny wydany w Polsce może zostać wyeliminowany z obrotu bez zwykłych środków zaskarżenia. Podstawą nie jest jednak kodeks, lecz unijne rozporządzenie o zobowiązaniach alimentacyjnych.

### Najważniejsze punkty

- Sąd uchyla wyrok wyłącznie po stwierdzeniu, że zachodzi podstawa określona w przepisach rozporządzenia unijnego dotyczącego spraw alimentacyjnych.
- Postępowanie toczy się na wniosek pozwanego. Sąd nie działa w tym trybie z urzędu, nie robi tego także wierzyciel.
- Właściwy jest ten sam sąd, który wydał uchylany wyrok.
- Rozstrzygnięcie polega na uchyleniu orzeczenia, a nie na obniżeniu czy zmianie wysokości świadczenia.
- Katalog przesłanek jest zamknięty i pochodzi z prawa unijnego, więc niezadowolenie z treści wyroku samo w sobie nie wystarcza.

### W praktyce

Mechanizm należy do rozwiązań transgranicznych i chroni dłużnika alimentacyjnego, wobec którego orzeczenie zapadło w warunkach kwalifikowanych przez prawo unijne jako uzasadniające wzruszenie. Ciężar wykazania takiej podstawy spoczywa na wnioskodawcy, a sam wniosek nie zastępuje apelacji ani skargi o wznowienie postępowania.

Art. 1153^14 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza regulacje dotyczące tytułów wykonawczych w Rzeczypospolitej Polskiej, które pochodzą z państw członkowskich Unii Europejskiej. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia skuteczności egzekucji orzeczeń sądowych, ugód i dokumentów urzędowych wydanych w innych państwach członkowskich UE na terytorium Polski.

#### 1. Orzeczenia sądów państw członkowskich UE oraz ugody i dokumenty urzędowe objęte zakresem rozporządzenia nr 1215/2012

Rozporządzenie nr 1215/2012, znane również jako „Bruksela I bis”, reguluje jurysdykcję oraz uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych. Orzeczenia, ugody i dokumenty urzędowe objęte zakresem tego rozporządzenia, które nadają się do wykonania w drodze egzekucji, mogą być uznane za tytuły wykonawcze w Polsce.

#### 2. Orzeczenia opatrzone zaświadczeniem europejskiego tytułu egzekucyjnego

Europejski tytuł egzekucyjny (ETE) jest instytucją wprowadzoną przez rozporządzenie nr 805/2004, która umożliwia łatwiejsze i szybsze wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych w całej UE. Orzeczenia opatrzone takim zaświadczeniem są automatycznie uznawane i wykonywane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych procedur.

#### 3. Europejskie nakazy zapłaty

Rozporządzenie nr 1896/2006 wprowadza procedurę europejskiego nakazu zapłaty, która umożliwia szybkie i efektywne dochodzenie roszczeń pieniężnych w sprawach transgranicznych. Nakazy zapłaty, których wykonalność została stwierdzona w państwach członkowskich, mogą być egzekwowane w Polsce jako tytuły wykonawcze.

#### 4. Orzeczenia w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń

Rozporządzenie nr 861/2007 ustanawia europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, które ma na celu uproszczenie i przyspieszenie rozstrzygania sporów o niskiej wartości. Orzeczenia wydane w ramach tego postępowania, opatrzone odpowiednim zaświadczeniem, mogą być egzekwowane w Polsce.

#### 5. Orzeczenia w sprawach alimentacyjnych

Rozporządzenie nr 4/2009 oraz Protokół haski z 23 listopada 2007 r. regulują kwestie związane z zobowiązaniami alimentacyjnymi. Orzeczenia, ugody i dokumenty urzędowe w sprawach alimentacyjnych, które spełniają wymogi tych aktów prawnych, mogą być uznane za tytuły wykonawcze w Polsce.

#### 6. Orzeczenia obejmujące środki ochrony

Rozporządzenie nr 606/2013 dotyczy uznawania i wykonywania środków ochrony w sprawach cywilnych. Orzeczenia obejmujące takie środki, które nadają się do wykonania w drodze egzekucji, mogą być egzekwowane w Polsce.

#### 7. Orzeczenia objęte zakresem rozporządzenia nr 2019/1111

Rozporządzenie nr 2019/1111, znane również jako „Bruksela II bis”, reguluje kwestie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz odpowiedzialności rodzicielskiej. Orzeczenia objęte zakresem tego rozporządzenia, które nadają się do wykonania w drodze egzekucji, mogą być uznane za tytuły wykonawcze w Polsce.

### Podsumowanie

Art. 1153^14 k.p.c. jest kluczowym przepisem umożliwiającym skuteczne wykonywanie orzeczeń sądowych, ugód i dokumentów urzędowych pochodzących z innych państw członkowskich UE na terytorium Polski. Przepis ten odzwierciedla zobowiązania Polski wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej i zapewnia harmonizację procedur egzekucyjnych w ramach wspólnego rynku. Dzięki temu możliwe jest skuteczne dochodzenie roszczeń transgranicznych, co przyczynia się do zwiększenia pewności prawnej i ochrony interesów wierzycieli.

Sprawa alimentacyjna

Sprawa alimentacyjna w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego7 przepisów