Sporządzenie testamentu

Sporządzenie testamentu to dokonanie przez spadkodawcę czynności prawnej, w której określa on, co ma się stać z jego majątkiem po śmierci. Testament jest rozrządzeniem na wypadek śmierci, dlatego wywołuje skutki przede wszystkim dopiero z chwilą zgonu. Należy do instytucji prawa spadkowego i ma praktyczne znaczenie przy ustalaniu kręgu spadkobierców oraz sposobu dziedziczenia.

Testament może sporządzić i odwołać wyłącznie osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Czynność ta ma charakter osobisty, co oznacza, że nie można dokonać jej przez przedstawiciela. Testament można w każdym czasie zmienić albo odwołać, a późniejsze rozrządzenie może uchylić wcześniejsze w całości lub w części.

W polskim prawie wyróżnia się:

• testamenty zwykłe, w szczególności testament własnoręczny, testament sporządzony w formie aktu notarialnego oraz testament sporządzony w obecności uprawnionego urzędnika i świadków;
• testamenty szczególne, dopuszczalne w wyjątkowych okolicznościach, na przykład w razie obawy rychłej śmierci albo utrudnionego skorzystania ze zwykłej formy.

Każda forma testamentu podlega określonym wymaganiom. Ich niedochowanie może prowadzić do nieważności testamentu lub jego poszczególnych postanowień. Przy sporządzaniu testamentu istotne jest także prawidłowe ustalenie osób uczestniczących w tej czynności. Świadkiem nie może być między innymi osoba, która uzyskuje z testamentu korzyść, ani jej małżonek, bliski krewny, powinowaty lub osoba przysposobiona.

Testament szczególny ma charakter czasowy. Co do zasady traci moc po upływie sześciu miesięcy od ustania okoliczności uzasadniających jego sporządzenie w tej formie, chyba że spadkodawca wcześniej zmarł albo nadal nie miał możliwości sporządzenia testamentu zwykłego. Testament jest następnie uwzględniany przy stwierdzaniu nabycia spadku i w postępowaniach dotyczących działu spadku.