Spis inwentarza

Spis inwentarza to urzędowy wykaz składników majątku oraz długów należących do określonej masy majątkowej, sporządzany w celu ustalenia jej stanu i wartości. W polskim prawie termin ten występuje przede wszystkim w prawie spadkowym, a także w prawie upadłościowym i restrukturyzacyjnym.

W sprawach spadkowych spis inwentarza obejmuje aktywa spadku, w szczególności rzeczy, prawa majątkowe i środki pieniężne, a także długi spadkowe. Sporządza go komornik na podstawie postanowienia sądu spadku, który prowadzi postępowanie i nadzoruje jego wykonanie. Spis powinien przedstawiać składniki spadku według ich stanu oraz wartości, a także zobowiązania obciążające spadek. Jeżeli powstaną wątpliwości co do kompletności spisu albo istnienia długów, sąd może żądać od spadkobiercy dodatkowych wyjaśnień, oświadczeń lub wykazów.

Spis inwentarza ma istotne znaczenie przy ustalaniu zakresu odpowiedzialności za długi spadkowe. W szczególności stanowi podstawę określenia wartości stanu czynnego spadku, czyli wartości majątku pomniejszonej o niektóre obciążenia. W przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza odpowiedzialność spadkobiercy za długi jest ograniczona do wartości ustalonego stanu czynnego spadku. Spis inwentarza należy odróżnić od wykazu inwentarza, który może zostać złożony przez spadkobiercę w uproszczonej formie.

W postępowaniu upadłościowym spis inwentarza oznacza zestawienie składników masy upadłości, ich opisu i oszacowania. Sporządza go syndyk, a dokument służy ustaleniu zakresu majątku podlegającego zarządowi i likwidacji oraz planowaniu czynności w postępowaniu. Podobną funkcję może pełnić w postępowaniu sanacyjnym, gdzie stosuje się określony wzór takiego spisu. Znaczenie spisu inwentarza polega zatem na udokumentowaniu majątku, zobowiązań i ich wartości, co ułatwia ochronę wierzycieli oraz prawidłowe rozliczenie masy spadkowej albo upadłościowej.