Specjalny obszar ochrony siedlisk

Specjalny obszar ochrony siedlisk to określony teren, który został wyznaczony zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej dla realizacji celów ochrony przyrody. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Ochrona przyrody” i odnosi się do obszaru, którego znaczenie wynika z występowania cennych siedlisk przyrodniczych albo zagrożonych populacji roślin i zwierząt.

Wyznaczenie takiego obszaru może służyć przede wszystkim:

• zapewnieniu trwałej ochrony siedlisk przyrodniczych,
• ochronie populacji gatunków roślin lub zwierząt zagrożonych wyginięciem,
• odtworzeniu właściwego stanu siedlisk,
• przywróceniu właściwego stanu ochrony zagrożonych gatunków.

Właściwy stan ochrony oznacza taki stan siedliska lub populacji, który pozwala na ich zachowanie i dalsze funkcjonowanie w odpowiednich warunkach. Jeżeli stan ten został pogorszony, celem obszaru może być nie tylko powstrzymanie dalszych niekorzystnych zmian, lecz także przywrócenie pożądanych warunków.

Istotne są więc trzy elementy tego pojęcia: istnienie określonego obszaru, jego wyznaczenie w trybie zgodnym z prawem Unii Europejskiej oraz przyrodniczy cel wyznaczenia. Nie chodzi o dowolny teren objęty ochroną, ale o obszar związany z konkretnymi siedliskami lub populacjami gatunków, których zachowanie albo odtworzenie wymaga szczególnej ochrony.

W praktyce określenie to wskazuje miejsca, w których działania związane z ochroną przyrody powinny być ukierunkowane na zachowanie określonych wartości przyrodniczych. Pomaga także odróżnić ochronę nastawioną na utrzymanie istniejącego stanu od działań służących jego poprawie lub odbudowie. Jest to zatem pojęcie opisujące zarówno szczególny walor obszaru, jak i cel, któremu ma służyć jego wyznaczenie.