Służba

Służba to w polskim prawie wykonywanie określonych obowiązków na rzecz państwa, jednostki organizacyjnej albo innego podmiotu, zwykle w ramach szczególnego stosunku prawnego. Termin nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia. Jego zakres wynika z aktu prawnego i kontekstu, w którym został użyty.

Najczęściej służba oznacza:

• służbę wojskową, w tym zawodową służbę wojskową, związaną z pełnieniem obowiązków żołnierza, podległością służbową, rozkazami oraz szczególną odpowiedzialnością za naruszenie obowiązków;
• służbę w formacji lub instytucji publicznej, której funkcjonariusze wykonują zadania państwa, na przykład w zakresie bezpieczeństwa, ochrony albo wykonywania czynności urzędowych;
• wykonywanie czynności służbowych, czyli działań podejmowanych w ramach powierzonych kompetencji i obowiązków;
• służbę jako działalność określonego organu lub grupy podmiotów, zwłaszcza gdy przepisy mówią o współpracy właściwych służb przy realizacji zadań.

W przepisach dotyczących obronności służba może wpływać na powstanie, zmianę albo ustanie stosunku pracy, a także na prawo do wynagrodzenia lub uposażenia. Osoba powołana do służby może zachować określone świadczenia do chwili rozpoczęcia jej pełnienia, natomiast żołnierzowi przysługuje uposażenie ustalane według przepisów regulujących służbę wojskową.

Służba ma również znaczenie w prawie karnym. Naruszenie obowiązku służbowego, nadużycie uprawnień albo niewłaściwe użycie wojskowego środka lub statku może stanowić przestępstwo. Odpowiedzialność może zależeć od stopnia podporządkowania, powstania szkody, wagi czynu lub złożenia wniosku przez uprawnionego dowódcę.

W postępowaniu karnym określenie służba może odnosić się do funkcji urzędowych, organów wykonujących czynności dochodzeniowe lub operacyjno-rozpoznawcze oraz współdziałania organów polskich i zagranicznych. W postępowaniu wykonawczym zadania służbowe mogą wykonywać między innymi dowódca jednostki wojskowej, kurator albo właściwy organ administracji wojskowej. W niektórych przepisach służba występuje także w znaczeniu instytucjonalnym, na przykład przy określaniu podmiotów uprawnionych do zwolnienia z opłat.