Służba Więzienna

Służba Więzienna to umundurowana i uzbrojona formacja podległa Ministrowi Sprawiedliwości, wykonująca zadania związane z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków skutkujących pozbawieniem wolności. Jej działalność służy ochronie społeczeństwa, zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku w jednostkach penitencjarnych oraz wykonywaniu prawomocnych orzeczeń.

W skład Służby Więziennej wchodzą funkcjonariusze oraz pracownicy cywilni. Formacja działa przede wszystkim w zakładach karnych i aresztach śledczych, które mogą funkcjonować jako samodzielne jednostki albo jako oddziały innych jednostek. Aresztem śledczym kieruje dyrektor, natomiast zadania związane z organizacją całej formacji wykonuje Dyrektor Generalny Służby Więziennej. Do jego kompetencji należy między innymi ustalanie przeznaczenia aresztów śledczych.

Najważniejsze zadania Służby Więziennej obejmują:

• ochronę jednostek penitencjarnych i osób w nich przebywających,
• zapewnienie prawidłowego toku wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania,
• prowadzenie czynności administracyjnych związanych z osadzeniem, przemieszczaniem i zwalnianiem osób pozbawionych wolności,
• organizowanie warunków bytowych, opieki zdrowotnej i oddziaływań penitencjarnych,
• zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonariuszom, pracownikom, osadzonym i osobom odwiedzającym.

Termin występuje przede wszystkim w prawie karnym wykonawczym, ale ma znaczenie także w innych dziedzinach prawa. Przepisy dotyczące ruchu drogowego określają uprawnienia pojazdów Służby Więziennej, w tym możliwość korzystania ze statusu pojazdu uprzywilejowanego po spełnieniu ustawowych warunków. W prawie pracy okres służby jest uwzględniany na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a regulacje dotyczące służby mundurowej wpływają również na zasady powołania do służby wojskowej i nadawania stopni.

Służba Więzienna jest także podmiotem uprawnionym do wykonywania określonych czynności urzędowych i do uzyskiwania informacji niezbędnych do realizacji jej zadań. Funkcjonariuszom, również byłym w zakresie przewidzianym prawem, przysługuje szczególna ochrona związana z wykonywaniem zadań publicznych.