Służba kandydacka

Służba kandydacka to szczególna forma służby w wybranych formacjach mundurowych, przeznaczona dla osób przygotowujących się do pełnienia służby zawodowej, zwykle w związku ze szkoleniem lub studiami. Nie jest zwykłym zatrudnieniem ani praktyką, lecz odrębnym statusem służbowym określonym w przepisach dotyczących danej formacji.

Najważniejsze cechy służby kandydackiej:

• powstaje na podstawie aktu mianowania albo innej czynności przewidzianej w przepisach służbowych;
• łączy naukę lub szkolenie z wykonywaniem obowiązków służbowych;
• wiąże się z podporządkowaniem przełożonym, obowiązkiem przestrzegania regulaminu oraz zasad właściwych dla danej formacji;
• może obejmować zapewnienie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia lub innych świadczeń określonych w przepisach;
• podlega ocenie przebiegu służby i opiniowaniu, a także szczególnym zasadom udzielania urlopów;
• może zakończyć się przejściem do innego rodzaju służby albo ustaniem stosunku służbowego na zasadach przewidzianych w ustawie.

Termin występuje między innymi w przepisach o Policji, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Więziennej. W Policji służba kandydacka jest związana z mianowaniem, szkoleniem i przygotowaniem do służby, a przepisy określają również zasady odbywania szkolenia podstawowego oraz przypadki zwolnienia z niego lub jego części. W Państwowej Straży Pożarnej może być powiązana z kształceniem na określonych kierunkach studiów, a szczegółowe regulacje dotyczą przebiegu służby, zakwaterowania i opiniowania. W Służbie Więziennej obejmuje między innymi określone obowiązki funkcjonariusza, obowiązek podjęcia studiów oraz szczególne zasady urlopowe.

Znaczenie praktyczne służby kandydackiej polega na tym, że osoba ucząca się lub szkoląca uzyskuje status funkcjonariusza, ale pozostaje objęta odrębnymi regułami niż funkcjonariusz pełniący zwykłą służbę. W zależności od formacji i podstawy prawnej okres tej służby może być uwzględniany przy ustalaniu stażu służbowego albo zaliczany do służby przygotowawczej. Warunki przyjęcia, czas trwania oraz skutki ukończenia lub przerwania służby określają przepisy właściwe dla konkretnej formacji.