Przepis rozstrzyga dwie kwestie wstępne każdej sprawy karnej: kiedy i gdzie czyn został popełniony. Czas wyznacza wyłącznie zachowanie sprawcy, natomiast miejsce może być kilka, bo liczy się także skutek.

### Najważniejsze punkty

- Czasem czynu jest chwila, w której sprawca działał albo zaniechał działania, do którego był obowiązany. Późniejsze wystąpienie skutku nie przesuwa tego momentu.
- Reguła czasu przesądza między innymi o tym, którą ustawę stosuje się do oceny czynu, jaki był wtedy wiek i stan poczytalności sprawcy oraz od kiedy biegnie przedawnienie.
- Miejscem czynu jest miejsce działania lub zaniechania sprawcy, miejsce, w którym nastąpił skutek stanowiący znamię czynu, albo miejsce, w którym skutek miał nastąpić według zamiaru sprawcy.
- Te trzy określenia są równorzędne, więc jeden czyn może mieć kilka miejsc popełnienia i każde z nich uzasadnia właściwość organów.
- Przy zaniechaniu punktem odniesienia jest miejsce, w którym ciążył obowiązek działania, a nie miejsce, w którym sprawca akurat przebywał.

### W praktyce

Rozdzielenie czasu i miejsca ma bezpośrednie znaczenie przy czynach, w których zachowanie i jego następstwo są od siebie oddalone. Wystarczy, że jeden z elementów wskazanych w przepisie wystąpił na terytorium objętym jurysdykcją, aby czyn uznać za popełniony w tym miejscu.

Kodeks karny

Art. 3 Kodeksu karnego skarbowego (KKS) określa zasady stosowania przepisów tego kodeksu w kontekście miejsca popełnienia czynu zabronionego oraz terytorialnego zasięgu jego obowiązywania. Przepis ten ma kluczowe znaczenie dla określenia jurysdykcji polskich organów ścigania i sądów w sprawach dotyczących przestępstw skarbowych.

#### 1. Miejsce popełnienia czynu zabronionego

Pierwsza część artykułu wskazuje, że czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, gdzie nastąpiło zachowanie sprawcy, albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić. Oznacza to, że zarówno miejsce działania sprawcy, jak i miejsce wystąpienia skutku przestępstwa są istotne dla określenia jurysdykcji.

#### 2. Terytorialny zasięg obowiązywania KKS

Przepis ten rozszerza stosowanie KKS na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także na polskie statki wodne i powietrzne. Jest to standardowa klauzula terytorialna, która zapewnia, że polskie prawo karne skarbowe ma zastosowanie do czynów popełnionych na terytorium Polski oraz na jednostkach pływających pod polską banderą.

#### 3. Eksterytorialne stosowanie KKS

Art. 3 KKS wprowadza również zasady eksterytorialnego stosowania przepisów kodeksu. Przepisy kodeksu stosuje się do obywateli polskich oraz cudzoziemców, którzy popełnili za granicą przestępstwo skarbowe skierowane przeciwko istotnym interesom finansowym państwa polskiego. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony interesów finansowych Polski na arenie międzynarodowej.

#### 4. Przestępstwa przeciwko interesom finansowym Wspólnot Europejskich

Kodeks przewiduje również stosowanie swoich przepisów do obywateli polskich, którzy popełnili za granicą przestępstwa skarbowe określone w rozdziale 6 i 7 działu II tytułu I, skierowane przeciwko interesom finansowym Wspólnot Europejskich. Jest to zgodne z zobowiązaniami Polski jako członka Unii Europejskiej do ochrony interesów finansowych Wspólnot.

#### 5. Ujawnienie przestępstw za granicą

Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe określone w rozdziale 7 są karalne także w razie popełnienia ich za granicą, jeżeli zostały ujawnione w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych tam przez polski organ celny lub inny organ uprawniony na podstawie umów międzynarodowych. Przepis ten umożliwia polskim organom ścigania działanie na podstawie międzynarodowej współpracy w zakresie kontroli celnej.

#### 6. Nakłanianie lub pomoc do popełnienia przestępstwa za granicą

Przepisy kodeksu stosuje się także do obywateli polskich oraz cudzoziemców, którzy przebywając na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nakłaniają lub udzielają pomocy do popełnienia za granicą przestępstwa skarbowego skierowanego przeciwko interesom finansowym Wspólnot Europejskich. Jest to istotne z punktu widzenia prewencji i ścigania przestępstw skarbowych, które mogą mieć międzynarodowy charakter.

### Podsumowanie

Art. 3 KKS w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z miejscem popełnienia czynu zabronionego oraz terytorialnym zasięgiem stosowania przepisów kodeksu. Przepis ten jest kluczowy dla określenia jurysdykcji polskich organów ścigania i sądów w sprawach dotyczących przestępstw skarbowych, zarówno na terytorium Polski, jak i poza jej granicami. Wprowadza również mechanizmy umożliwiające ściganie przestępstw skarbowych w kontekście międzynarodowym, co jest szczególnie istotne w dobie globalizacji i międzynarodowej współpracy w zakresie zwalczania przestępczości skarbowej.

Skutek czynu

Skutek czynu w przepisach

Kodeks karny1 przepis

Kodeks karny skarbowy1 przepis