Sędzia sprawozdawca

Sędzia sprawozdawca to sędzia wyznaczony do przedstawienia sądowi sprawy podlegającej rozpoznaniu oraz do wykonania określonych czynności związanych z jej przygotowaniem i przebiegiem. Termin ten opisuje funkcję procesową pełnioną przez sędziego, a nie odrębne stanowisko lub rodzaj sądu. Sędzia sprawozdawca może być członkiem składu orzekającego, zwłaszcza w sprawach rozpoznawanych przez sąd w składzie wieloosobowym.

Zakres jego zadań zależy od rodzaju postępowania i przepisów regulujących daną czynność. W szczególności może on:

• przedstawić skład sądu stan sprawy, jej przebieg, stanowiska uczestników oraz istotne dowody i zarzuty,
• referować sprawę na rozprawie, w tym w postępowaniu odwoławczym,
• przedstawiać wnioski, twierdzenia i dowody strony nieobecnej na rozprawie,
• wykonywać czynności związane z przygotowaniem posiedzenia lub przekazywaniem dokumentów uczestnikom postępowania,
• uczestniczyć w naradzie i wydaniu rozstrzygnięcia jako członek składu orzekającego.

W postępowaniu karnym przed sądem odwoławczym sędzia sprawozdawca co do zasady składa ustne sprawozdanie z rozpoznawanej sprawy. Przepisy przewidują możliwość odstąpienia od takiego przedstawienia w określonych warunkach, a następnie przejście do dalszych czynności procesowych i udzielanie głosu uczestnikom. W postępowaniu cywilnym funkcja ta może polegać między innymi na przedstawieniu materiału procesowego pochodzącego od strony nieobecnej na rozprawie. W sprawach rozpoznawanych na posiedzeniu niejawnym sędzia sprawozdawca może przygotowywać i referować sprawę bez przeprowadzania rozprawy.

Sędzia sprawozdawca nie zastępuje całego składu orzekającego. Jego sprawozdanie i czynności organizują rozpoznanie sprawy, lecz o jej rozstrzygnięciu decyduje właściwy skład sądu, zgodnie z zasadami postępowania. Funkcja ta zapewnia sprawne zapoznanie sądu z aktami, uporządkowanie materiału sprawy oraz umożliwia uczestnikom odniesienie się do przedstawionych okoliczności. Poza sądami powszechnymi określenie to występuje także w regulacjach dotyczących innych rodzajów sądów, w tym sądów wojskowych.