Samorządowa osoba prawna

Samorządowa osoba prawna to osoba prawna, której powstanie jest związane z działaniem organu jednostki samorządu terytorialnego. Definicja tego pojęcia znajduje się w ustawie „Gospodarka nieruchomościami” i służy wyodrębnieniu określonej kategorii podmiotów działających w sferze samorządowej.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• status osoby prawnej, czyli odrębność organizacyjna i prawna podmiotu;
• związek z jednostką samorządu terytorialnego, ponieważ podmiot jest powoływany albo tworzony przez jej organ;
• samorządowe źródło utworzenia, które odróżnia taką osobę prawną od podmiotów powoływanych przez inne organy lub osoby.

Sformułowanie „powoływane lub tworzone” obejmuje różne sposoby doprowadzenia do powstania osoby prawnej, o ile inicjatywa i podstawa jej utworzenia pochodzą od organu jednostki samorządu terytorialnego. O zakwalifikowaniu podmiotu do tej kategorii decyduje więc przede wszystkim jego status prawny oraz sposób utworzenia, a nie samo wykonywanie zadań o znaczeniu lokalnym lub regionalnym.

W ustawie dotyczącej gospodarki nieruchomościami pojęcie to porządkuje krąg podmiotów, których sytuacja prawna może być oceniana w związku z mieniem samorządowym i zasadami gospodarowania nieruchomościami. Ma ono znaczenie przy ustalaniu, czy określony podmiot należy do kategorii samorządowych osób prawnych, a w konsekwencji, czy przepisy posługujące się tym określeniem mogą mieć do niego zastosowanie.

Pojęcie występuje również w innych regulacjach. Ma znaczenie między innymi przy określaniu relacji majątkowej i odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowych osób prawnych, a także w przepisach dotyczących ich tworzenia, zarządzania i planowania finansowego. Nie oznacza to jednak, że samorządowa osoba prawna jest tym samym co jednostka samorządu terytorialnego. Jest odrębnym podmiotem, powołanym lub utworzonym przez organ takiej jednostki.