Art. 151 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie dotyczące miejsca odbywania się posiedzeń sądowych oraz możliwości przeprowadzania posiedzeń zdalnych. Przepis ten ma na celu dostosowanie procedur sądowych do współczesnych realiów technologicznych, jednocześnie zapewniając pełną ochronę praw procesowych stron.

#### 1. Miejsce odbywania się posiedzeń sądowych

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 151 k.p.c., posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym. Wyjątki od tej zasady są przewidziane w dwóch sytuacjach:
- gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu,
- gdy odbycie posiedzenia poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczędzenia kosztów.

#### 2. Posiedzenia zdalne

Przepis wprowadza możliwość przeprowadzania posiedzeń jawnych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzenie na odległość (posiedzenia zdalne). Przewodniczący może zarządzić takie posiedzenie, jeżeli:
- nie stoi temu na przeszkodzie charakter czynności, które mają być dokonane na posiedzeniu,
- przeprowadzenie posiedzenia zdalnego zagwarantuje pełną ochronę praw procesowych stron i prawidłowy tok postępowania.

W przypadku posiedzeń zdalnych, sąd i protokolant przebywają na sali sądowej, natomiast pozostałe osoby uczestniczące w posiedzeniu mogą przebywać poza budynkiem sądu. Przepis ten umożliwia elastyczne podejście do organizacji posiedzeń, co jest szczególnie istotne w kontekście pandemii COVID-19 oraz w sytuacjach, gdy uczestnicy posiedzenia mają trudności z osobistym stawiennictwem.

#### 3. Procedura zarządzania posiedzeniem zdalnym

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia zdalnego z urzędu lub na wniosek osoby, która ma uczestniczyć w posiedzeniu i wskazała adres poczty elektronicznej. Termin do złożenia wniosku wynosi 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia albo wezwania na posiedzenie. Przewodniczący może również zastrzec, że określona osoba weźmie udział w posiedzeniu zdalnym poza budynkiem sądu prowadzącego postępowanie, jeżeli będzie przebywać w budynku innego sądu.

#### 4. Udział osób pozbawionych wolności

Przewodniczący może zarządzić, że osoba pozbawiona wolności będzie uczestniczyć w czynnościach procesowych wyłącznie w ramach posiedzenia zdalnego. W takim przypadku w miejscu przebywania tej osoby bierze udział przedstawiciel administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego, pełnomocnik, jeżeli został ustanowiony, oraz tłumacz, jeżeli został powołany. Przepis ten stosuje się odpowiednio do osób objętych postępowaniem terapeutycznym na podstawie odrębnych przepisów.

#### 5. Informowanie uczestników o posiedzeniu zdalnym

Wzywając na posiedzenie zdalne, informuje się jego uczestników o możliwości stawiennictwa na sali sądowej lub zgłoszenia zamiaru zdalnego udziału w posiedzeniu. Uczestnicy są pouczani, że zamiar ten należy zgłosić najpóźniej na 3 dni robocze przed wyznaczonym terminem posiedzenia oraz że do skutecznego zgłoszenia wystarcza zachowanie formy określonej w art. 226^1 pkt 2 lit. b, przy jednoczesnym wskazaniu adresu poczty elektronicznej.

#### 6. Skuteczność czynności procesowych

Czynności procesowe dokonane w trakcie posiedzenia zdalnego przez strony i innych uczestników przebywających poza salą sądu prowadzącego postępowanie są skuteczne, chyba że ustawa wymaga ich dokonania w formie pisemnej. Osoba biorąca udział w posiedzeniu zdalnym przebywająca poza budynkiem sądu jest zobowiązana poinformować sąd o miejscu, w którym przebywa, oraz dołożyć wszelkich starań, aby warunki w miejscu jej pobytu licowały z powagą sądu i nie stanowiły przeszkody do dokonania czynności procesowych z jej udziałem.

#### 7. Standardy techniczne

Minister Sprawiedliwości podaje, w drodze obwieszczenia, na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej informacje o standardach technicznych oprogramowania i wymaganiach sprzętowych niezbędnych do uczestniczenia w posiedzeniu zdalnym.

### Podsumowanie

Art. 151 k.p.c. wprowadza nowoczesne rozwiązania umożliwiające przeprowadzanie posiedzeń sądowych zdalnie, co jest odpowiedzią na potrzeby współczesnego społeczeństwa. Przepis ten zapewnia elastyczność i efektywność postępowania sądowego, jednocześnie dbając o pełną ochronę praw procesowych stron.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 263^1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza możliwość przesłuchania świadka poza salą sądową w ramach posiedzenia zdalnego, jednocześnie dając stronom postępowania prawo do sprzeciwu wobec takiego trybu przesłuchania. Przepis ten ma na celu elastyczność i dostosowanie postępowania sądowego do współczesnych realiów technologicznych, jednocześnie zapewniając stronom możliwość wpływu na sposób przeprowadzania dowodów.

#### 1. Prawo do sprzeciwu

Strona postępowania ma prawo sprzeciwić się przesłuchaniu świadka poza salą sądową w ramach posiedzenia zdalnego. Sprzeciw ten musi być wniesiony w terminie 7 dni od dnia uzyskania informacji o zamiarze przeprowadzenia dowodu w taki sposób. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie skutkuje utratą prawa do sprzeciwu.

#### 2. Forma i skutki sprzeciwu

Sprzeciw powinien być wniesiony w formie pisemnej, zgodnie z ogólnymi zasadami składania pism procesowych. Wniesienie skutecznego sprzeciwu obliguje sąd do wezwania świadka do osobistego stawiennictwa na sali sądowej. Skuteczność sprzeciwu oznacza, że sąd nie ma możliwości przeprowadzenia przesłuchania świadka w trybie zdalnym, nawet jeśli uznałby to za bardziej efektywne lub wygodne.

#### 3. Znaczenie terminu „uzyskania informacji”

Termin „uzyskania informacji” o zamiarze przeprowadzenia dowodu w trybie zdalnym powinien być interpretowany jako moment, w którym strona została formalnie poinformowana przez sąd o planowanym przesłuchaniu świadka w tym trybie. Może to nastąpić poprzez doręczenie odpowiedniego zawiadomienia lub ogłoszenie na posiedzeniu sądowym.

#### 4. Kontekst praktyczny

Wprowadzenie możliwości przesłuchania świadków w trybie zdalnym jest odpowiedzią na potrzeby współczesnego wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście pandemii COVID-19, która wymusiła na sądach i stronach postępowania adaptację do nowych warunków. Tryb zdalny może przyczynić się do przyspieszenia postępowań oraz zmniejszenia kosztów związanych z dojazdami świadków do sądu.

#### 5. Ograniczenia i wyzwania

Mimo licznych zalet, tryb zdalny przesłuchiwania świadków może napotkać na pewne ograniczenia i wyzwania. Problemy techniczne, brak odpowiedniego sprzętu lub umiejętności obsługi technologii przez świadków mogą stanowić przeszkodę w sprawnym przeprowadzeniu dowodu. Ponadto, przesłuchanie zdalne może być mniej efektywne w ocenie wiarygodności świadka, co może mieć wpływ na wynik postępowania.

#### 6. Podsumowanie

Art. 263^1 k.p.c. wprowadza nowoczesne rozwiązanie, które ma na celu zwiększenie efektywności postępowania sądowego poprzez umożliwienie przesłuchiwania świadków w trybie zdalnym. Jednocześnie przepis ten chroni prawa stron, dając im możliwość sprzeciwu wobec takiego trybu przesłuchania. Kluczowe jest, aby strony były świadome swoich praw i terminów, w jakich mogą z nich skorzystać, aby skutecznie wpływać na przebieg postępowania.

Art. 284 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z udziałem biegłego w postępowaniu sądowym, w szczególności dotyczące przedstawienia akt sprawy biegłemu oraz jego udziału w przeprowadzaniu dowodów.

#### 1. Przedstawienie akt sprawy biegłemu

Pierwsza część artykułu stanowi, że sąd może zarządzić przedstawienie biegłemu w niezbędnym zakresie akt sprawy lub przedmiotu oględzin. Jest to istotne, ponieważ biegły, aby wydać rzetelną i wiarygodną opinię, musi mieć dostęp do pełnej dokumentacji oraz przedmiotów, które są przedmiotem jego ekspertyzy. Przedstawienie akt biegłemu jest więc kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego.

#### 2. Przedstawienie akt za pośrednictwem portalu informacyjnego

Nowelizacja wprowadza możliwość przedstawienia akt sprawy lub ich kopii biegłemu wpisanemu na listę biegłych sądowych za pośrednictwem portalu informacyjnego. Jest to rozwiązanie, które ma na celu usprawnienie i przyspieszenie postępowania. Dzięki temu biegli mogą szybciej i łatwiej uzyskać dostęp do niezbędnych dokumentów, co jest szczególnie ważne w dobie cyfryzacji i rosnącej liczby spraw sądowych.

#### 3. Udział biegłego w przeprowadzeniu dowodu

Artykuł przewiduje również możliwość zarządzenia przez sąd, aby biegły był obecny lub brał udział w przeprowadzeniu dowodu. Jest to szczególnie istotne w sytuacjach, gdy obecność biegłego może przyczynić się do lepszego zrozumienia i oceny dowodów przez sąd. Biegły może na przykład wyjaśnić techniczne aspekty dowodów, które mogą być trudne do zrozumienia dla osób nieposiadających specjalistycznej wiedzy.

#### 4. Przeprowadzenie czynności z udziałem biegłego na sali sądowej

Ostatnia część artykułu wprowadza możliwość przeprowadzenia czynności z udziałem biegłego na sali sądowej na uzasadniony wniosek strony, albo w przypadku, gdy wiarygodność opinii przedstawianej w ramach posiedzenia zdalnego budzi wątpliwości. Jest to ważne zabezpieczenie, które ma na celu zapewnienie, że opinia biegłego jest rzetelna i wiarygodna. W sytuacjach, gdy istnieją wątpliwości co do wiarygodności opinii przedstawionej zdalnie, sąd może zarządzić przeprowadzenie czynności na sali sądowej, co pozwala na bezpośrednią ocenę biegłego i jego opinii.

#### Podsumowanie

Art. 284 k.p.c. jest kluczowym przepisem regulującym udział biegłych w postępowaniu cywilnym. Przepis ten zapewnia, że biegli mają dostęp do niezbędnych dokumentów i przedmiotów, co jest kluczowe dla wydania rzetelnej opinii. Dodatkowo, możliwość przedstawienia akt za pośrednictwem portalu informacyjnego oraz przeprowadzenia czynności z udziałem biegłego na sali sądowej w określonych przypadkach, przyczynia się do usprawnienia i uwiarygodnienia postępowania sądowego.

Art. 372 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stanowi, że przewodniczący wydaje wszelkie zarządzenia niezbędne do utrzymania na sali sądowej spokoju i porządku. Przepis ten pełni kluczową rolę w zapewnieniu sprawnego i godnego przebiegu postępowania sądowego.

**1. Rola przewodniczącego:**
Przewodniczący składu orzekającego pełni funkcję kierowniczą podczas rozprawy sądowej. Jego zadaniem jest nie tylko prowadzenie postępowania dowodowego i dbanie o przestrzeganie procedur, ale także zapewnienie, że rozprawa przebiega w sposób uporządkowany i spokojny. Art. 372 k.p.k. daje przewodniczącemu szerokie uprawnienia do wydawania zarządzeń, które są niezbędne do osiągnięcia tego celu.

**2. Zakres zarządzeń:**
Zarządzenia przewodniczącego mogą obejmować różnorodne działania, takie jak:
- Nakazanie opuszczenia sali sądowej przez osoby zakłócające porządek,
- Wydawanie poleceń dotyczących zachowania uczestników postępowania, w tym stron, świadków, biegłych i publiczności,
- Regulowanie kwestii technicznych, takich jak wyłączenie telefonów komórkowych czy innych urządzeń elektronicznych,
- Zarządzanie przerwami w rozprawie w celu uspokojenia sytuacji.

**3. Środki przymusu:**
W przypadku nieprzestrzegania zarządzeń przewodniczącego, może on zastosować środki przymusu przewidziane w k.p.k., takie jak:
- Udzielenie upomnienia,
- Nałożenie kary porządkowej,
- Nakazanie usunięcia z sali sądowej,
- W skrajnych przypadkach, zastosowanie środków przymusu bezpośredniego przez funkcjonariuszy ochrony sądu.

**4. Znaczenie dla sprawiedliwości:**
Utrzymanie spokoju i porządku na sali sądowej jest niezbędne dla zapewnienia sprawiedliwego procesu. Zakłócenia mogą wpływać na koncentrację sędziów, adwokatów i innych uczestników postępowania, co może prowadzić do błędów proceduralnych i merytorycznych. Ponadto, godne warunki rozprawy są wyrazem szacunku dla wymiaru sprawiedliwości i wszystkich uczestników postępowania.

**5. Ochrona praw uczestników:**
Przewodniczący, wydając zarządzenia, musi również dbać o to, aby nie naruszać praw uczestników postępowania, w tym prawa do obrony, prawa do rzetelnego procesu oraz prawa do jawności rozprawy. Zarządzenia powinny być proporcjonalne i adekwatne do sytuacji, a ich celem powinno być wyłącznie zapewnienie porządku i spokoju.

**Podsumowanie:**
Art. 372 k.p.k. jest kluczowym przepisem, który umożliwia przewodniczącemu skuteczne zarządzanie rozprawą sądową. Jego stosowanie ma na celu zapewnienie godnego i sprawiedliwego przebiegu postępowania, co jest fundamentem praworządności i zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Sala sądowa

Sala sądowa w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego5 przepisów

Kodeks postępowania karnego (kpk)2 przepisy