Przepis określa skutki organizacyjne wejścia w życie nowej ustawy dla dotychczasowych okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych. Jego głównym celem jest zniesienie odrębnego statusu tych sądów i włączenie ich do struktury sądów wojewódzkich.

Zgodnie z ust. 1 traci moc wcześniejsza ustawa dotycząca okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych. Ustęp 2 wskazuje, że dotychczasowe okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych stają się, z dniem wejścia w życie ustawy, odrębnymi jednostkami organizacyjnymi właściwych sądów wojewódzkich. Chodzi o sądy wojewódzkie właściwe dla miast, w których znajdowały się siedziby tych sądów.

Przepis zachowuje także ciągłość statusu osób związanych z dotychczasowymi jednostkami. Na podstawie ust. 3 ich sędziowie stają się sędziami odpowiednich sądów wojewódzkich, a prezesi okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych obejmują funkcje wiceprezesów tych sądów. Ustęp 4 obejmuje zmianą pracowników administracyjnych i obsługi, którzy stają się pracownikami sądów wojewódzkich wskazanych w ust. 2.

W praktyce przepis porządkuje przejście od dotychczasowej organizacji sądownictwa pracy i ubezpieczeń społecznych do struktury sądów wojewódzkich. Zmiana dotyczy zarówno jednostek organizacyjnych, jak i przypisania sędziów oraz pracowników do nowych struktur, bez wskazywania w tym przepisie odrębnych zasad dotyczących ich dalszych zadań.

o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1985/85/text/U/D19850085Lj.pdf

Przepis określa zasady postępowania w sprawach, które były już prowadzone przed wejściem w życie ustawy, a także sposób traktowania nieprawomocnych orzeczeń wydanych w określonych sprawach przejętych przez okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Jego celem jest zachowanie ciągłości postępowań oraz wskazanie, jakie sądy i jakie przepisy mają zastosowanie do spraw znajdujących się w toku.

Zgodnie z ust. 1 postępowania wszczęte przed wejściem w życie ustawy w okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych toczą się przed właściwymi sądami wojewódzkimi. W takich sprawach nadal stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że sama zmiana właściwości sądu nie powoduje rozpoczęcia postępowania od początku ani automatycznego przejścia na nowe zasady proceduralne.

Ust. 2 dotyczy nieprawomocnych orzeczeń wydanych w sprawach przejętych przez okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych w wyniku przedstawienia ich przez organy wymienione w art. 13 ust. 1, 2 i 3 pkt 1. Takie orzeczenia można zaskarżyć do Sądu Najwyższego, a postępowanie odwoławcze również odbywa się według przepisów dotychczasowych. Przepis zachowuje więc określoną drogę zaskarżenia mimo zmian organizacyjnych dotyczących rozpoznawania spraw.

Ust. 3 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 13 ust. 5-7. Zakres tego odesłania nie jest powtarzany w tym przepisie, lecz wskazuje, że także regulacje zawarte w tych jednostkach należy uwzględnić przy stosowaniu zasad przejściowych. W praktyce art. 14 rozdziela sprawy nowe od już rozpoczętych i chroni ich dalsze prowadzenie według wcześniej obowiązujących reguł.

Przepis ustanawia zasady rozumienia nazw organów i sądów używanych w obowiązujących przepisach. Nie opisuje postępowania ani właściwości sądów, lecz wskazuje, jakie znaczenie należy przypisać określonym określeniom. Dzięki temu nazwy występujące w innych przepisach są odczytywane zgodnie z przedstawionymi odpowiednikami.

Najważniejsze reguły są następujące:

- określenia „komisje rozjemcze” oraz „komisje odwoławcze do spraw pracy” oznaczają sądy rejonowe,
- określenia „okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych”, „okręgowe sądy ubezpieczeń społecznych” oraz „sądy ubezpieczeń społecznych” oznaczają sądy wojewódzkie,
- określenie „sądy pracy” oznacza odpowiednio sądy rejonowe albo sądy wojewódzkie.

Użycie sformułowania „ilekroć w obowiązujących przepisach jest mowa o” oznacza, że wskazane zamiany odnoszą się do każdego wystąpienia wymienionych nazw w tych przepisach. Przepis porządkuje więc terminologię i pozwala ustalić, jaki sąd należy rozumieć pod nazwą używaną w regulacji. W przypadku „sądów pracy” nie przypisuje jednej, stałej nazwy, lecz przewiduje dwa możliwe odpowiedniki, sądy rejonowe lub sądy wojewódzkie. Słowo „odpowiednio” wskazuje, że znaczenie tego określenia zależy od danego użycia w obowiązujących przepisach. Praktyczne znaczenie przepisu polega na tym, że dawne lub odmienne określenia instytucji są zastępowane wskazanymi nazwami sądów przy odczytywaniu przepisów.

Przepis wprowadza do Prawa o ustroju sądów powszechnych rozwiązania dotyczące organizacji i specjalizacji jednostek rozpoznających sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Jego podstawowym elementem jest utworzenie odrębnych jednostek organizacyjnych. W sądach wojewódzkich mają działać „sądy pracy i ubezpieczeń społecznych”, natomiast w sądach rejonowych „sądy pracy”. Minister Sprawiedliwości może także utworzyć w niektórych sądach wojewódzkich jednostki zajmujące się wyłącznie prawem pracy albo wyłącznie ubezpieczeniami społecznymi.

Przepis pozwala również na zmianę właściwości sądów. Jeden sąd wojewódzki może otrzymać sprawy z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych należące wcześniej do innego sądu wojewódzkiego. Analogicznie, jeden sąd rejonowy może rozpoznawać sprawy z zakresu prawa pracy z obszaru kilku sądów rejonowych położonych w tym samym województwie. Wszystkie te działania wymagają rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Istotne znaczenie ma również wymóg specjalistycznego przygotowania osób orzekających. Do wskazanych jednostek wyznacza się sędziów i ławników szczególnie obeznanych z problematyką spraw pracowniczych, celami ubezpieczenia i potrzebami ubezpieczonych. Zasady i tryb ich wyznaczania określa Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.

Przepis ustanawia ponadto obowiązek corocznego zwoływania przez prezesa sądu wojewódzkiego konferencji sędziów zajmujących się tymi sprawami. Konferencja służy omówieniu wniosków z analizy przestrzegania prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a uczestniczyć w niej mogą także przedstawiciele zakładów pracy, organów, instytucji i związków zawodowych. Uzupełnieniem zmian jest szczególna procedura powoływania i odwoływania wiceprezesa kierującego sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, wymagająca opinii Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.

Przepis wprowadza w Kodeksie pracy nową regulację dotyczącą rozpatrywania sporów o roszczenia ze stosunku pracy. Obejmuje ona zarówno możliwość dochodzenia roszczeń przed sądem, jak i poprzedzające postępowanie pojednawcze przed komisją pojednawczą. Pracownik może wystąpić na drogę sądową, a przedtem może zażądać wszczęcia postępowania pojednawczego. Kierownik zakładu pracy i pracownik powinni dążyć do polubownego zakończenia sporu.

Komisje pojednawcze powołuje się w uspołecznionych zakładach pracy zatrudniających co najmniej 50 pracowników, a także, fakultatywnie, w mniejszych zakładach. Przepis określa podmioty uprawnione do ich powoływania, zasady ustalania kadencji i liczby członków oraz wyłączenia dotyczące między innymi kierownika zakładu pracy, głównego księgowego i radcy prawnego. Postępowanie wszczyna się na pisemny lub ustny wniosek pracownika, a komisja działa w zespołach co najmniej trzyosobowych. Ugoda jest wpisywana do protokołu i nie może być sprzeczna z prawem ani zasadami współżycia społecznego.

Regulacja określa także terminy zakończenia postępowania pojednawczego oraz możliwość przekazania sprawy sądowi pracy, gdy ugoda nie została zawarta. Wniosek do komisji zastępuje pozew, a jego zgłoszenie przerywa bieg terminów wskazanych w art. 264. Sprawy niektórych pracowników rozpoznają komisje pojednawcze przy sądach pracy.

Sądy pracy rozstrzygają spory o roszczenia ze stosunku pracy, z wyłączeniem spraw dotyczących ustanawiania nowych warunków pracy i płacy, stosowania norm pracy oraz mieszkań funkcyjnych i pomieszczeń w hotelach pracowniczych. Postępowanie jest wolne od opłat sądowych, a przepis wskazuje również krótkie terminy na odwołanie od wypowiedzenia, żądanie przywrócenia do pracy, odszkodowania lub nawiązania umowy o pracę. W określonych sytuacjach sąd może przywrócić uchybiony termin.

Sądy pracy i ubezpieczeń społecznych

Sądy pracy i ubezpieczeń społecznych w przepisach

o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.5 przepisów