Rzeczywisty właściciel

Rzeczywisty właściciel to podmiot, który jest faktycznym, ekonomicznym odbiorcą należności, a nie tylko formalnym adresatem płatności. Pojęcie to ma ustawową definicję w ustawie „o podatku dochodowym od osób fizycznych” i służy ustaleniu, komu rzeczywiście można przypisać korzyść oraz ryzyko związane z otrzymywanym świadczeniem.

Za rzeczywistego właściciela można uznać podmiot, który łącznie spełnia kilka warunków:

• otrzymuje należność dla własnej korzyści, a więc nie działa wyłącznie po to, aby przekazać ją dalej;
• samodzielnie decyduje o jej przeznaczeniu;
• ponosi ekonomiczne ryzyko związane z utratą należności albo jej części;
• nie występuje jako pośrednik, przedstawiciel, powiernik ani inny podmiot zobowiązany do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi;
• prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju swojego miejsca zamieszkania, jeżeli należność jest uzyskiwana w związku z taką działalnością.

Ostatni warunek nie dotyczy każdej sytuacji w taki sam sposób. Jeżeli należność pozostaje w związku z działalnością gospodarczą, ocenia się, czy działalność jest rzeczywista, z uwzględnieniem jej charakteru oraz skali w zakresie otrzymanej należności. Chodzi więc o sprawdzenie, czy podmiot faktycznie prowadzi odpowiednią aktywność gospodarczą, a nie tylko formalnie występuje jako odbiorca płatności.

W praktyce definicja pozwala odróżnić podmiot, który rzeczywiście korzysta z należności i ponosi związane z nią ryzyko, od podmiotu pełniącego jedynie funkcję przekazującą. Ma to znaczenie przy ocenie skutków podatkowych płatności, zwłaszcza gdy dla rozliczenia istotne jest ustalenie faktycznego odbiorcy należności. Samo wskazanie podmiotu jako odbiorcy lub jego formalny udział w transakcji nie przesądza jeszcze o uznaniu go za rzeczywistego właściciela. Wszystkie wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie.