Przepis określa zasady sporządzania i zatwierdzania planu ruchu zakładu górniczego. Dokument przygotowuje przedsiębiorca odrębnie dla każdego zakładu, a jeżeli zakład ma co najmniej dwie części prowadzące samodzielnie ruch, dane ujmuje się osobno dla każdej z nich. Plan wskazuje między innymi strukturę organizacyjną, stanowiska kierownictwa i dozoru ruchu oraz granice zakładu.

Najważniejszą treścią planu są szczegółowe przedsięwzięcia zapewniające wykonywanie działalności objętej koncesją, bezpieczeństwo powszechne i pożarowe, bezpieczeństwo osób, racjonalną gospodarkę złożem, ochronę środowiska i obiektów budowlanych oraz zapobieganie szkodom i ich naprawę. W szczególnych przypadkach plan zawiera dodatkowe wymagania. Dotyczy to między innymi podziemnego składowania dwutlenku węgla, działalności na obszarach morskich oraz polityki korporacyjnej w zakresie zapobiegania niebezpiecznym zdarzeniom i wypadkom.

Plan musi uwzględniać warunki koncesji i odpowiednich dokumentów dotyczących zagospodarowania złoża, a także warunki lokalne lub warunki projektu robót geologicznych. Powinien również uwzględniać współzależności między robotami i sąsiadującymi obszarami górniczymi. Co do zasady sporządza się go na okres od 2 do 6 lat, a dla zakładów prowadzących podziemne składowanie dwutlenku węgla na 5 lat, chyba że planowany okres ruchu jest krótszy.

**Znaczenie praktyczne** przepisu polega na tym, że plan jest podstawowym dokumentem organizującym bezpieczne prowadzenie robót. Jego zatwierdzenie wymaga złożenia wniosku do właściwego organu nadzoru górniczego, z zachowaniem terminów, opinią właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz wymaganymi załącznikami. Wniosek składa się co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem robót, a dla określonych robót geologicznych związanych z węglowodorami, 14 dni wcześniej.

Prawo geologiczne i górnicze

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2011/981/text/U/D20110981Lj.pdf

Przepis upoważnia ministra właściwego do spraw środowiska, działającego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki surowcami energetycznymi, do określenia w rozporządzeniu szczegółowych zasad dotyczących planów ruchu zakładów górniczych. Regulacja obejmuje zarówno plan ruchu zakładu górniczego, jak i plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego albo jego likwidowanej, oznaczonej części.

Zakres rozporządzenia ma obejmować w szczególności:

- wymagania dotyczące treści tych planów, zróżnicowane według rodzaju i metody wykonywanej działalności oraz przestrzeni, w której jest ona prowadzona;
- elementy planu ruchu dotyczącego poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania węglowodorów ze złóż w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, które wymagają opinii rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego;
- elementy planu, których zmiana może być dokonywana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 2.

Przepis wskazuje również cele, którymi należy kierować się przy wydawaniu rozporządzenia. Najważniejsze jest zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa wykonywanej działalności. W przypadku planu likwidacyjnego uwzględniony ma być także obowiązek realizacji działań, o których mowa w art. 129 ust. 1. Przy działalności prowadzonej na obszarach morskich dodatkowym celem jest niezależna weryfikacja wybranych elementów planu przez rzeczoznawcę. Natomiast uproszczenie zmian planu ma uwzględniać zachowanie bezpieczeństwa. Znaczenie praktyczne przepisu polega na tym, że przesądza on o szczegółowym uregulowaniu zawartości planów, zakresie wymaganej opinii oraz procedurze zmiany niektórych ich elementów.

Przepis określa podstawowe obowiązki przedsiębiorcy związane z bezpieczeństwem i prawidłowym prowadzeniem ruchu zakładu górniczego. Obejmuje zarówno zapobieganie zagrożeniom, jak i organizację zaplecza technicznego, dokumentacji oraz nadzoru nad osobami przebywającymi w zakładzie.

Przedsiębiorca ma obowiązek rozpoznawać zagrożenia związane z ruchem zakładu górniczego oraz podejmować działania służące ich zapobieganiu i usuwaniu. Powinien również posiadać odpowiednie środki materialne i techniczne oraz służby ruchu, które zapewniają bezpieczeństwo pracowników i ruchu zakładu. Istotnym obowiązkiem organizacyjnym jest prowadzenie ewidencji osób przebywających w zakładzie, zawierającej ich imiona, nazwiska i stanowiska służbowe.

Przepis nakazuje także ocenę i dokumentowanie ryzyka zawodowego oraz stosowanie rozwiązań ograniczających to ryzyko. Jednym z wymienionych sposobów jest sporządzenie dokumentu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Przedsiębiorca musi ponadto posiadać i właściwie przechowywać dokumentację prowadzenia ruchu zakładu górniczego.

W przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 1 i 2 wymagane jest posiadanie dowodu sprawdzenia rozwiązań technicznych przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego. Przepis wskazuje również szczególne zasady przechowywania dokumentów, o których mowa w art. 108 ust. 9 pkt 4 lit. a, b i d oraz ust. 10, wraz z planem ruchu zakładu górniczego. Dokument wymieniony w art. 108 ust. 9 pkt 4 lit. c należy przechowywać przez 6 miesięcy od dnia zakończenia likwidacji zakładu górniczego. W praktyce regulacja tworzy zestaw obowiązków dotyczących bezpieczeństwa, ewidencji, oceny ryzyka, kontroli rozwiązań technicznych i zachowania dokumentacji.

Przepis określa dodatkowe obowiązki przedsiębiorcy prowadzącego działalność polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu lub wydobywaniu węglowodorów ze złóż w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązki te dotyczą dwóch systemów, które mają funkcjonować w związku z zatwierdzeniem planu ruchu zakładu górniczego i rozpoczęciem ruchu zakładu.

Pierwszy system służy gromadzeniu i zapisywaniu danych technicznych dotyczących prowadzonej działalności. Przedsiębiorca ma go opracować i wdrożyć po zatwierdzeniu planu ruchu, ale jeszcze przed rozpoczęciem ruchu zakładu. System musi zawierać zabezpieczenia uniemożliwiające manipulowanie zgromadzonymi danymi.

Drugi system dotyczy niezależnej weryfikacji rozwiązań technicznych i organizacyjnych. Należy go ustanowić przed zatwierdzeniem planu ruchu i wdrożyć przed rozpoczęciem ruchu zakładu. Weryfikację przeprowadza rzeczoznawca do spraw ruchu zakładu górniczego. Przepis wymaga, aby rzeczoznawca nie opiniował tych elementów planu ruchu, przy których opracowaniu uczestniczył, był niezależny od przedsiębiorcy oraz uzgodnił z nim sposób wzajemnego przekazywania informacji.

System niezależnej weryfikacji musi również określać sposób wyboru rzeczoznawcy oraz sposób badania przez niego rozwiązań technicznych i organizacyjnych. W praktyce przepis wiąże więc prowadzenie wskazanej działalności z wcześniejszym przygotowaniem obu systemów, przy czym system danych ma zapewniać ochronę zapisów, a system weryfikacji, udział niezależnego rzeczoznawcy na określonych zasadach.

Przepis reguluje zasady zaliczania przestrzeni w zakładach górniczych do określonych stopni, kategorii lub klas zagrożeń naturalnych. Obejmuje złoża, pokłady, wyrobiska, ich części oraz inne przestrzenie, w których występują zagrożenia wymienione w ust. 1, między innymi tąpania, zagrożenia metanowe, wodne, klimatyczne, osuwiskowe, erupcyjne, siarkowodorowe oraz związane z substancjami promieniotwórczymi. Klasyfikacja zależy od kryteriów określonych w przepisach wykonawczych.

**Za dokonanie zaliczenia odpowiada kierownik ruchu zakładu górniczego.** Powinien on oprzeć się na wymaganej dokumentacji i przeprowadzić zaliczenie niezwłocznie po stwierdzeniu okoliczności uzasadniających przypisanie danego stopnia, kategorii lub klasy zagrożenia. W przypadkach wskazanych w przepisach wykonawczych konieczne jest również uwzględnienie wyników badań oraz opinii rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego.

Ust. 4 określa zakres przyszłego rozporządzenia. Ma ono wskazać kryteria oceny zagrożeń, z uwzględnieniem rodzaju kopaliny, natężenia zagrożenia, przestrzeni jego występowania i rodzaju zakładu górniczego. Rozporządzenie określi także wymaganą dokumentację oraz przypadki, w których potrzebne będą badania i opinia rzeczoznawcy. Cały mechanizm służy zapewnieniu bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa powszechnego oraz bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego.

Przepis określa, jakie kwestie mają zostać szczegółowo uregulowane w rozporządzeniach dotyczących ruchu zakładów górniczych oraz używania w nich środków strzałowych i sprzętu strzałowego.

W ust. 1 upoważniono ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi, działającego w porozumieniu z właściwymi ministrami, do określenia wymagań dla poszczególnych rodzajów zakładów górniczych. Wymagania te obejmują między innymi bezpieczeństwo i higienę pracy, ocenę i dokumentowanie ryzyka zawodowego, ochronę przeciwpożarową, gospodarowanie złożami, przygotowanie kopalin do sprzedaży, ochronę środowiska oraz zasady dotyczące obiektów, maszyn i urządzeń. Rozporządzenie ma także wskazywać przypadki, w których przedsiębiorca musi posiadać dowód sprawdzenia rozwiązań technicznych przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego.

Ust. 2 dotyczy odrębnie przechowywania i używania środków strzałowych oraz sprzętu strzałowego. Regulacja ma określać również rodzaje, sposób i wzory ewidencji tych środków, a także przypadki wymagające sprawdzenia rozwiązań technicznych przez rzeczoznawcę. Celem obu upoważnień jest zapewnienie bezpieczeństwa, prawidłowego prowadzenia ruchu zakładu, zapobieganie zagrożeniom oraz uwzględnianie osiągnięć nauki i techniki.

Ust. 3 przewiduje możliwość odstąpienia od wymagań określonych w tych rozporządzeniach. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego może wyrazić zgodę na wniosek przedsiębiorcy, gdy przemawiają za tym szczególne warunki bezpieczeństwa albo potrzeba postępu technicznego, prac naukowo-badawczych lub doświadczalnych. Zgoda jest decyzją na czas oznaczony, nie dłuższy niż 5 lat, i musi wskazywać zakład, zakres odstąpienia oraz warunki jego stosowania.

Przepis określa uprawnienia pracowników organów administracji geologicznej oraz organów nadzoru górniczego podczas wykonywania nadzoru i kontroli. Uprawnienia te mogą być wykonywane wyłącznie w granicach właściwości rzeczowej i miejscowej danego organu oraz po okazaniu legitymacji służbowej.

Najszersze uprawnienie obejmuje **całodobowy wstęp**, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem, do miejsc wykonywania robót geologicznych, miejsc wydobywania kopalin i zakładów górniczych. Dotyczy także siedzib, obiektów i urządzeń podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem górniczym oraz przedsiębiorców produkujących, importujących lub wprowadzających do obrotu wyroby przeznaczone do stosowania w ruchu zakładu górniczego.

W ramach kontroli upoważnieni pracownicy mogą uzyskiwać dostęp do niezbędnych informacji, urządzeń i dokumentów, żądać informacji pisemnych lub ustnych, wyjaśnień, okazania dokumentów i udostępnienia danych. Mogą również wzywać i przesłuchiwać osoby, a także legitymować je w celu ustalenia tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla kontroli. Przepis pozwala ponadto na pobieranie próbek, przeprowadzanie badań i wykonywanie innych czynności kontrolnych, w tym sprawdzanie prawidłowości poboru próbek uzyskanych w wyniku robót geologicznych.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na zapewnieniu organom szerokiego dostępu do miejsc, osób, dokumentów i materiałów potrzebnych do sprawnego nadzoru. Minister właściwy do spraw środowiska może upoważnić państwową służbę geologiczną do wykonywania wyłącznie czynności dotyczących sprawdzania prawidłowości poboru próbek, o których mowa w ust. 1 pkt 8.

Przepis określa zasady nakładania kar pieniężnych za naruszenia związane z prowadzeniem ruchu zakładu górniczego. Karę w drodze decyzji nakłada Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.

Odpowiedzialność przedsiębiorcy obejmuje przede wszystkim niedopełnienie obowiązków dotyczących bezpieczeństwa, rozpoznawania i usuwania zagrożeń, zapewnienia odpowiednich środków technicznych i służb, oceny ryzyka zawodowego, ratownictwa górniczego oraz przekazywania wymaganych planów, zawiadomień i sprawozdań. Kara grozi także za niewykonanie decyzji organu nadzoru górniczego, w tym decyzji nakazujących usunięcie nieprawidłowości, podjęcie środków profilaktycznych, dokonanie pomiarów albo wstrzymujących ruch zakładu lub jego urządzeń. Odrębnie uregulowano karę dla podmiotu wykonującego poza Unią Europejską działalność dotyczącą węglowodorów, jeżeli nie sporządził lub nie przekazał wymaganego sprawozdania.

Karze może podlegać również kierownik ruchu zakładu górniczego. Dotyczy to między innymi braków w ewidencji osób, dokumentacji ruchu i ratownictwa, wymaganych badań i szkoleń, dopuszczania do pracy osób bez kwalifikacji lub w sposób zagrażający życiu, zdrowiu albo bezpieczeństwu ruchu, a także nieprzekazywania sprawozdań i nieinformowania o możliwości anonimowego zgłaszania problemów dotyczących bezpieczeństwa i środowiska.

Wysokość kary dla przedsiębiorcy lub podmiotu może wynieść do 3% przychodu z poprzedniego roku kalendarzowego, a dla kierownika ruchu do 300% miesięcznego wynagrodzenia. Przy jej ustalaniu uwzględnia się zakres naruszenia, dotychczasową działalność oraz możliwości finansowe ukaranego. Podmiot ma 30 dni na przekazanie danych potrzebnych do ustalenia podstawy kary. W razie ich braku podstawa może zostać oszacowana, z uwzględnieniem określonych minimów. Kary są egzekwowane administracyjnie i stanowią dochód budżetu państwa.

Przepis określa, kto może ubiegać się o nadanie uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. Rozróżnia w tym zakresie wymagania dotyczące **osoby fizycznej** oraz **osoby prawnej**.

Osoba fizyczna musi korzystać z pełni praw publicznych i posiadać dyplom ukończenia studiów wyższych w zakresie nauk technicznych. Ponadto, w zakresie czynności, w których mają być wykonywane zadania rzeczoznawcy, powinna spełnić jeden z dwóch warunków. Pierwszy polega na posiadaniu stwierdzenia kwalifikacji co najmniej osoby wyższego dozoru ruchu oraz co najmniej pięcioletniej praktyki, uzyskanej po tym stwierdzeniu, w kierownictwie ruchu lub wyższym dozorze ruchu odpowiedniego rodzaju zakładu górniczego. Drugi przewiduje posiadanie co najmniej stopnia naukowego doktora w dyscyplinie naukowej i co najmniej pięcioletniej praktyki naukowej.

Osoba prawna musi dysponować zapleczem technicznym i organizacją zapewniającymi bezstronność oraz rzetelność. Powinna także mieć dostęp do laboratorium badawczego wyposażonego w urządzenia niezbędne do prowadzenia badań i sporządzania opinii dotyczących ruchu zakładu górniczego. Dodatkowo musi zatrudniać co najmniej jedną osobę fizyczną spełniającą wymagania określone dla kandydata indywidualnego, która będzie wykonywać badania i sporządzać takie opinie.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na wskazaniu minimalnych wymagań osobowych, zawodowych, naukowych i organizacyjno-technicznych, od których zależy możliwość ubiegania się o uprawnienia.

Przepis określa **grupy, w których nadaje się uprawnienia rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego**, oraz wskazuje, że przy nadawaniu uprawnień określa się zakresy czynności, w których rzeczoznawca wykonuje swoje zadania. Podział obejmuje 22 grupy, związane zarówno z urządzeniami i rozwiązaniami technicznymi, jak i z rozpoznawaniem zagrożeń występujących w zakładzie górniczym.

Wśród wskazanych specjalności znajdują się między innymi maszyny wyciągowe, naczynia i liny wyciągowe, wieże szybowe, koła linowe, zbrojenie szybowe oraz urządzenia przeznaczone do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem. Osobne grupy dotyczą urządzeń i sprzętu elektrycznego, urządzeń ciśnieniowych, dźwignicowych i transportowych specjalnych, a także obudów zmechanizowanych, kotwowych i szybów oraz robót strzałowych.

Przepis wyodrębnia również specjalizacje odnoszące się do zagrożeń: metanowego i pyłowego, pożarowego, wodnego, wyrzutem gazów i skał, tąpaniami oraz klimatycznego. Dwie ostatnie grupy dotyczą badania rozwiązań technicznych i organizacyjnych. Grupa XXI obejmuje rozwiązania poprzedzające wprowadzanie nowych systemów eksploatacji rud miedzi, cynku i ołowiu lub ich odmian. Grupa XXII odnosi się do poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania węglowodorów ze złóż w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej.

Niektóre grupy zostały dodatkowo podzielone na części, na przykład grupa I obejmuje część mechaniczną i elektryczną maszyn wyciągowych, grupa IX kable i przewody, elektronarzędzia oraz sieci elektroenergetyczne, a grupa X urządzenia ciśnieniowe, dźwignicowe i transportowe specjalne. Zakresy czynności rzeczoznawcy mają odpowiadać przepisom wydanym na podstawie art. 118 ust. 4 oraz art. 120 ust. 1 i 2, a dla grupy XXII także przepisom wydanym na podstawie art. 110.

Przepis określa, jakie informacje i dokumenty musi zawierać wniosek o nadanie uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. Zakres wymaganych danych zależy od tego, czy wnioskodawcą jest osoba fizyczna, czy osoba prawna.

W każdym przypadku wniosek powinien wskazywać nazwę albo imię i nazwisko wnioskodawcy, jego siedzibę albo adres zamieszkania oraz zakres uprawnień, określony w art. 72. Osoba fizyczna dołącza także oświadczenie o korzystaniu z pełni praw publicznych oraz szczegółowy opis doświadczenia zawodowego lub naukowego.

Od osoby prawnej wymagane są dodatkowo informacje dotyczące zaplecza technicznego i organizacji, o których mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1. Wniosek powinien wskazywać laboratorium badawcze, wyposażone w urządzenia niezbędne do wykonywania badań i sporządzania opinii dotyczących ruchu zakładu górniczego, do którego osoba prawna ma dostęp. Należy również podać imię i nazwisko zatrudnionej osoby fizycznej spełniającej wymagania z art. 71 ust. 1, która będzie wykonywać te badania i sporządzać opinie, a także opisać jej doświadczenie zawodowe lub naukowe.

Do wniosku dołącza się dokument potwierdzający ukończenie odpowiednich studiów wyższych albo uzyskanie stopnia doktora oraz świadectwo pracy lub zaświadczenie o zatrudnieniu, potwierdzające wymagane doświadczenie. Osoba prawna przedstawia ponadto dokument potwierdzający jej istnienie i formę prawną, dane osób uprawnionych do działania w jej imieniu, schemat organizacyjny oraz oświadczenie zatrudnionej osoby fizycznej o korzystaniu z pełni praw publicznych. Przepis porządkuje więc wymagania formalne i pozwala ocenić kwalifikacje wnioskodawcy, jego zaplecze oraz osoby wykonującej zadania rzeczoznawcy.

Przepis określa sposób nadawania uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego oraz elementy decyzji w tej sprawie. Uprawnienia nadaje Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, a podstawą ich nadania jest decyzja. Oznacza to, że zakres uprawnień i czas, na jaki zostały przyznane, powinny wynikać bezpośrednio z tego rozstrzygnięcia.

Decyzja musi wskazywać zakres uprawnień w sposób określony w art. 72. Jej obowiązywanie może trwać nie dłużej niż 5 lat. Okres ten nie jest więc bezterminowy, a jego długość zależy od oceny możliwości prawidłowego wykonywania zadań przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego. Przepis nie wskazuje automatycznego okresu obowiązywania, pozostawiając jego określenie w decyzji, z zachowaniem maksymalnego limitu.

Szczególne wymaganie dotyczy osób prawnych. W ich przypadku decyzja powinna dodatkowo zawierać imię i nazwisko zatrudnionej osoby fizycznej, która spełnia wymagania określone w art. 71 ust. 1. To ta wskazana osoba będzie wykonywała badania oraz sporządzała opinie w sprawach dotyczących ruchu zakładu górniczego. Przepis wiąże zatem uprawnienia osoby prawnej nie tylko z określeniem zakresu i czasu ich obowiązywania, lecz także z identyfikacją konkretnej osoby fizycznej odpowiedzialnej za wykonywanie tych czynności. W praktyce decyzja wyznacza więc ramy działania rzeczoznawcy, czas ich trwania oraz, w przypadku osoby prawnej, osobę wykonującą badania i przygotowującą opinie.

Przepis ustanawia obowiązek aktualizowania informacji dotyczących rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. Jeżeli zmienią się dane, które były treścią wniosku o nadanie uprawnień, rzeczoznawca musi powiadomić o tym Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Obowiązek dotyczy zatem nie wszystkich informacji związanych z działalnością rzeczoznawcy, lecz danych wskazanych we wniosku o nadanie uprawnień.

Kluczowe znaczenie ma określenie „niezwłocznie”. Oznacza ono, że zawiadomienie powinno nastąpić bez nieuzasadnionej zwłoki po zmianie danych. Przepis nie wskazuje konkretnego terminu liczonego w dniach ani szczególnej formy powiadomienia. Nie określa również skutków niewykonania tego obowiązku. Jego praktycznym celem jest zapewnienie, aby Prezes Wyższego Urzędu Górniczego dysponował aktualnymi danymi, które były podstawą wniosku o nadanie uprawnień rzeczoznawcy. Ciężar przekazania informacji spoczywa bezpośrednio na rzeczoznawcy, a adresatem zawiadomienia jest Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.

Przepis określa zasady prowadzenia i zakres informacji zawartych w wykazie osób, którym nadano uprawnienia rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. Za zamieszczenie wykazu w Biuletynie Informacji Publicznej oraz jego aktualizowanie odpowiada Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.

Wykaz obejmuje zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. W przypadku osoby fizycznej podawane są jej imię i nazwisko. W przypadku osoby prawnej wskazuje się jej nazwę, a także imię i nazwisko zatrudnionej osoby fizycznej, która będzie wykonywała badania i sporządzała opinie w sprawach dotyczących ruchu zakładu górniczego. Osoba ta musi spełniać wymagania określone w art. 71 ust. 1.

Niezależnie od rodzaju podmiotu wykaz zawiera również zakres nadanych uprawnień, określony w sposób wskazany w art. 72, oraz okres obowiązywania decyzji. Oznacza to, że informacje publikowane w wykazie nie ograniczają się do samego wskazania rzeczoznawcy. Pozwalają także ustalić, jakiego zakresu dotyczą uprawnienia i przez jaki czas decyzja o ich nadaniu obowiązuje. W odniesieniu do osób prawnych wykaz wskazuje ponadto konkretną osobę fizyczną odpowiedzialną za wykonywanie badań i sporządzanie opinii. Znaczenie praktyczne przepisu polega na uporządkowaniu tych danych w jednym, aktualizowanym wykazie prowadzonym przez właściwy organ.

Przepis określa konsekwencje nieprawidłowego wykonywania czynności wskazanych w rozdziałach 1 i 2. Jeżeli osoba wykonuje je z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem ustawy albo z rażącym naruszeniem przepisów wydanych na jej podstawie, można wobec niej, w drodze decyzji, orzec zakaz wykonywania tych czynności. Zakaz może obowiązywać przez okres do 2 lat. Sformułowanie „można orzec” wskazuje, że zastosowanie zakazu nie następuje w każdym przypadku automatycznie, lecz wymaga wydania decyzji.

Przepis wprowadza również dwa ograniczenia czasowe. Postępowania dotyczącego orzeczenia zakazu nie można wszcząć po upływie roku od dnia zdarzenia uzasadniającego jego wszczęcie. Niezależnie od tego sam zakaz nie może zostać orzeczony po upływie 5 lat od dnia tego zdarzenia. Terminy te wyznaczają granice czasowe zarówno dla rozpoczęcia postępowania, jak i dla wydania decyzji o zakazie.

Odrębnie uregulowano sytuację rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. Jeżeli w zakresie nadanych uprawnień wykonuje czynności z rażącym niedbalstwem, z rażącym naruszeniem ustawy lub przepisów wydanych na jej podstawie, albo utraci wymagania określone w art. 71, niezbędne do uzyskania uprawnień, uprawnienia cofa się niezwłocznie w drodze decyzji. W tym przypadku przepis nie przewiduje zakazu na oznaczony czas, lecz cofnięcie uprawnień jako bezpośrednią konsekwencję wskazanych okoliczności.

Przepis określa organy właściwe w sprawach, o których mowa w art. 77, oraz zasady publikowania i usuwania informacji o zakazie wykonywania czynności. Rozdziela właściwość między dwa organy, zależnie od rodzaju kwalifikacji lub sprawy.

**Minister właściwy do spraw środowiska** jest organem właściwym wobec osób posiadających kwalifikacje w zakresie wykonywania i dozorowania prac geologicznych oraz kierowania tymi pracami. We wszystkich pozostałych przypadkach właściwy jest **Prezes Wyższego Urzędu Górniczego**. Przepis wskazuje więc nie tylko organy, które mogą zajmować się tymi sprawami, lecz także kryterium podziału ich kompetencji.

Jeżeli wobec danej osoby orzeczono zakaz wykonywania czynności, organ, który wydał takie rozstrzygnięcie, zamieszcza informację o tym w Biuletynie Informacji Publicznej. Informacja musi obejmować imię i nazwisko osoby, zakres czynności objętych zakazem oraz okres jego obowiązywania. Pozwala to ustalić, kogo dotyczy zakaz, jakich czynności nie wolno wykonywać i jak długo ograniczenie pozostaje w mocy.

Po zakończeniu tego okresu właściwy organ usuwa informacje z Biuletynu Informacji Publicznej z urzędu, czyli bez konieczności dodatkowego wniosku. Odrębnie uregulowano sytuację cofnięcia uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. W takim przypadku wpis w wykazie, o którym mowa w art. 76 ust. 1, usuwa się niezwłocznie. Przepis porządkuje zatem zarówno właściwość organów, jak i czas oraz sposób przechowywania informacji o ograniczeniach uprawnień.

Rzeczoznawcy

Rzeczoznawcy w przepisach

Prawo geologiczne i górnicze16 przepisów