Ryzyko zawodowe

Ryzyko zawodowe to możliwość, że w związku z wykonywaną pracą wystąpi zdarzenie niepożądane, które spowoduje określoną stratę. Pojęcie obejmuje nie tylko samo zagrożenie, lecz także prawdopodobieństwo jego ujawnienia się oraz skutki, jakie może ono wywołać. Ustawowa definicja wskazuje przede wszystkim na niekorzystne następstwa dla zdrowia, ale nie ogranicza ryzyka wyłącznie do takich następstw.

Źródłem ryzyka mogą być zagrożenia występujące w środowisku pracy, a więc warunki, w których praca jest wykonywana, jak również sposób wykonywania pracy. Znaczenie ma zatem zarówno obecność określonych czynników w miejscu pracy, jak i organizacja lub przebieg konkretnych czynności. Ryzyko dotyczy zdarzeń związanych z pracą, nie zaś dowolnych zdarzeń, które mogą wystąpić poza nią.

W ustawie „o służbie medycyny pracy” pojęcie to służy opisaniu związku między pracą, występującymi w niej zagrożeniami a możliwymi stratami, w szczególności pogorszeniem stanu zdrowia. Dzięki takiemu ujęciu można rozpatrywać, czy określone warunki lub czynności mogą prowadzić do niepożądanych konsekwencji dla osoby wykonującej pracę. Ryzyko zawodowe nie oznacza więc, że szkoda na pewno nastąpi. Oznacza możliwość jej wystąpienia, wynikającą z charakteru środowiska pracy albo sposobu realizowania obowiązków.

W praktyce pojęcie to ma znaczenie przy rozpoznawaniu zagrożeń związanych z pracą i przy przekazywaniu informacji o możliwych skutkach zdrowotnych. Jest istotne także w regulacjach dotyczących organizacji pracy i obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W przepisach odnoszących się do pracowników młodocianych wiąże się z informowaniem o zagrożeniach oraz z oceną, czy wykonywana praca może szkodzić ich zdrowiu. Zawsze chodzi o powiązanie konkretnej pracy, jej warunków lub sposobu wykonywania z możliwością wystąpienia niekorzystnego zdarzenia i jego skutków.