Ryzyko systemowe

Ryzyko systemowe to zagrożenie, którego skutki mogą wykraczać poza pojedynczą instytucję finansową lub konkretny segment rynku. Oznacza możliwość wystąpienia zakłócenia w funkcjonowaniu systemu finansowego, które po urzeczywistnieniu zaburzyłoby działanie tego systemu oraz gospodarki narodowej jako całości. Istotne jest więc nie tylko samo prawdopodobieństwo problemów, lecz także ich potencjalna skala i rozprzestrzenianie się.

W ustawie „Nadzór makroostrożnościowy nad systemem finansowym i zarządzanie kryzysowe w systemie finansowym” ryzyko systemowe obejmuje w szczególności zagrożenia wynikające z:

• nadmiernego wzrostu akcji kredytowej lub zadłużenia, a także powiązanych z nimi nierównowag cen aktywów;
• niestabilnych modeli finansowania;
• sposobu rozłożenia ryzyka w systemie finansowym;
• wzajemnych powiązań między instytucjami finansowymi;
• nierównowag o charakterze makroekonomicznym lub sektorowym.

Wyliczenie to wskazuje główne źródła ryzyka, ale nie sprowadza go do jednego rodzaju zdarzeń. Ryzyko może powstawać zarówno w wyniku narastania nierównowag w gospodarce, jak i wskutek zależności między instytucjami albo przyjęcia sposobu finansowania, który w warunkach napięcia staje się niestabilny. Znaczenie ma również to, że problemy w jednym obszarze mogą przenosić się na inne części systemu.

Pojęcie służy w tej ustawie do oceny zagrożeń dla całego systemu finansowego, a nie wyłącznie dla bezpieczeństwa pojedynczego podmiotu. Stanowi podstawę spojrzenia makroostrożnościowego, ukierunkowanego na rozpoznawanie zjawisk, które mogą naruszyć stabilność finansową i oddziaływać na gospodarkę. W praktyce pozwala odróżnić problemy o ograniczonym zasięgu od zagrożeń, których materializacja może wywołać szerokie zakłócenia. Ma zatem znaczenie przy nadzorze makroostrożnościowym oraz przy zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym.