Ryzyko kredytowe

Ryzyko kredytowe to, w rozumieniu ustawy „Działalność ubezpieczeniowa i reasekuracyjna”, możliwość pogorszenia sytuacji finansowej zakładu ubezpieczeń albo zakładu reasekuracji wskutek zmian w wiarygodności kredytowej podmiotów, z którymi zakład jest związany finansowo. Chodzi zarówno o rzeczywistą stratę, jak i o niekorzystną zmianę sytuacji finansowej, która może powstać jeszcze zanim strata zostanie ostatecznie poniesiona.

Źródłem tego ryzyka są w szczególności emitenci papierów wartościowych, kontrahenci oraz dłużnicy. Jeżeli ich zdolność do wywiązania się ze zobowiązań spada, aktywa lub należności zakładu mogą stracić na wartości, a uzyskanie należnych świadczeń może stać się trudniejsze albo niemożliwe. Ryzyko nie zależy więc wyłącznie od braku zapłaty. Może wynikać również z samego pogorszenia oceny kredytowej podmiotu lub ze zmiany warunków rynkowych odzwierciedlających takie pogorszenie.

Ustawa ujmuje ryzyko kredytowe w trzech podstawowych postaciach:

• ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta, gdy kontrahent lub dłużnik nie spełnia należnego świadczenia;
• ryzyko spreadu, związane ze zmianą różnicy między wartością lub oprocentowaniem instrumentu a poziomem przyjmowanym jako punkt odniesienia, jeżeli zmiana ta odzwierciedla zmianę wiarygodności kredytowej;
• ryzyko koncentracji aktywów, powstające wtedy, gdy aktywa są nadmiernie skupione wokół określonych emitentów, kontrahentów, dłużników lub innych powiązanych ekspozycji.

Tak rozumiane pojęcie służy wyodrębnieniu kategorii zagrożeń, które zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji powinny uwzględniać przy ocenie swojej sytuacji finansowej. Ma znaczenie praktyczne przy analizie, jak zmiany wiarygodności podmiotów, którym powierzono środki albo od których oczekuje się zapłaty, mogą wpłynąć na bezpieczeństwo aktywów i zdolność zakładu do wykonywania jego zobowiązań. Ryzyko kredytowe obejmuje zatem nie tylko pojedyncze przypadki niewypłacalności, lecz także skutki pogorszenia jakości portfela oraz zbyt dużego uzależnienia od określonych podmiotów.