Ryzyko aktuarialne

Ryzyko aktuarialne to, w rozumieniu ustawy „Działalność ubezpieczeniowa i reasekuracyjna”, możliwość wystąpienia niekorzystnego skutku finansowego po stronie zakładu ubezpieczeń. Skutek ten może polegać na poniesieniu straty albo na pogorszeniu wartości zobowiązań wynikających z zawartych umów ubezpieczenia oraz umów gwarancji ubezpieczeniowych.

Istotą tego pojęcia jest powiązanie potencjalnej straty lub zmiany wartości zobowiązań z błędnymi założeniami aktuarialnymi. Chodzi przede wszystkim o założenia przyjmowane przy:

• ustalaniu wysokości składek,
• tworzeniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.

Jeżeli założenia dotyczące wyceny składek okażą się niewłaściwe, składki mogą nie odpowiadać rzeczywistemu zakresowi zobowiązań wynikających z umów. Z kolei nieprawidłowe założenia przy tworzeniu rezerw mogą prowadzić do niewłaściwego określenia wartości środków potrzebnych na pokrycie tych zobowiązań. Ryzyko dotyczy więc nie tylko samego wystąpienia straty, lecz także sytuacji, w której wcześniej ustalona wartość zobowiązań okazuje się niekorzystna lub nieadekwatna.

Pojęcie nie oznacza, że strata już powstała. Odnosi się do możliwości jej wystąpienia albo do możliwości niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań. Ma zatem charakter oceny przyszłego zagrożenia związanego z zawartymi umowami i sposobem ich wyceny.

Definicja ustawowa wskazuje również zakres podmiotowy i przedmiotowy tego ryzyka. Obejmuje ono zobowiązania z umów ubezpieczenia i umów gwarancji ubezpieczeniowych, a jego źródłem są niewłaściwe założenia dotyczące składek lub rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. W ustawie pojęcie to służy uporządkowaniu jednego z rodzajów ryzyka występującego w działalności ubezpieczeniowej. W praktyce ma znaczenie przy ocenie, czy przyjęte podstawy kalkulacji składek i rezerw prawidłowo odzwierciedlają zobowiązania zakładu ubezpieczeń. Im mniej trafne są te założenia, tym większa może być rozbieżność między przewidywaną a rzeczywistą sytuacją wynikającą z zawartych umów.