Ryczałt

Ryczałt to określona z góry, uproszczona kwota należna z określonego tytułu albo sposób ustalania należności, podatku lub kosztów. Jego wysokość może wynikać bezpośrednio z ustawy albo z aktu wykonawczego. Zasadniczą cechą ryczałtu jest oderwanie od szczegółowego rozliczania wszystkich rzeczywiście poniesionych wydatków. Kwota ryczałtowa może odpowiadać przewidywanym, przeciętnym lub typowym kosztom, dlatego nie zawsze jest równa kosztom faktycznym.

Ryczałt może mieć różne funkcje:

• zwrot kosztów lub świadczenie pieniężne, na przykład za nocleg, podróż służbową, udział w czynności procesowej albo wykonanie określonych zadań;
• zryczałtowana opłata lub zaliczka na wydatki, której uiszczenie jest warunkiem podjęcia określonej czynności, jak wniesienie prywatnego aktu oskarżenia;
• forma opodatkowania, w której podatek jest ustalany według zasad przewidzianych dla ryczałtu, z uwzględnieniem między innymi statusu podatnika i podstawy opodatkowania;
• świadczenie związane z zatrudnieniem lub służbą, przyznawane według stawek i warunków określonych w przepisach.

W postępowaniu karnym ryczałt służy między innymi pokrywaniu przewidywanych wydatków postępowania oraz ustalaniu należności osób uczestniczących w czynnościach, takich jak specjaliści czy osoby przybrane do okazania. Może też określać koszty ponoszone przez oskarżyciela prywatnego. W przepisach dotyczących funkcjonariuszy ryczałt występuje jako alternatywa dla zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów, na przykład kosztów noclegu, albo jako świadczenie związane z podróżą, przeniesieniem lub delegowaniem.

W prawie podatkowym określenie „ryczałt” oznacza niekiedy cały szczególny model opodatkowania, a nie tylko pojedynczą opłatę. W innych dziedzinach może wskazywać podmiot zobowiązany do finansowania świadczenia, moment jego powstania albo zasady wypłaty. Szczegółowe przepisy określają zwykle wysokość ryczałtu, sposób jego obliczenia, warunki otrzymania oraz ewentualny obowiązek zwrotu lub rozliczenia.