Rozpuszczalnik ekstrakcyjny

„Rozpuszczalnik ekstrakcyjny” to substancja wykorzystywana w procesie przetwarzania surowców, środków spożywczych, ich komponentów albo składników po to, aby z udziałem tej substancji przeprowadzić ekstrakcję, czyli wydzielić określone składniki lub uzyskać pożądany efekt technologiczny. Istotne jest więc nie samo przeznaczenie substancji, lecz jej rzeczywiste zastosowanie w procesie przetwarzania żywności.

Pojęcie obejmuje rozpuszczalnik, który po wykonaniu swojej funkcji powinien zostać usunięty z przetwarzanych materiałów. Usunięcie rozpuszczalnika jest podstawowym elementem tej definicji, ponieważ substancja ta ma służyć przebiegowi procesu technologicznego, a nie pozostawać w gotowym środku spożywczym jako jego zamierzony składnik. Nie oznacza to jednak, że po zakończeniu procesu w każdym przypadku musi zniknąć całkowicie.

Definicja uwzględnia także pozostałości lub pochodne, które mogą pozostać w żywności albo w jej składnikach. Chodzi o sytuacje, gdy ich obecność nie była zamierzona, ale z przyczyn technologicznych nie dało się jej uniknąć. Taki przypadek nadal mieści się w pojęciu rozpuszczalnika ekstrakcyjnego, jeżeli substancja została użyta do ekstrakcji i zasadniczo przeznaczona do usunięcia. Rozróżnienie między zamierzonym składnikiem a nieuniknioną pozostałością ma znaczenie dla prawidłowego rozumienia procesu przetwarzania.

W ustawie „Bezpieczeństwo żywności i żywienia” termin ten porządkuje pojęcia związane z technologią produkcji żywności. Pozwala wskazać substancję używaną pomocniczo na etapie przetwarzania, a nie składnik, który ma celowo kształtować właściwości końcowego produktu. W praktyce znaczenie mają trzy elementy: zastosowanie substancji do ekstrakcji, jej związek z przetwarzaniem surowca lub żywności oraz założenie, że po zakończeniu procesu zostanie usunięta, z uwzględnieniem technologicznie nieuniknionych pozostałości lub pochodnych.