Rozprawa główna

Rozprawa główna to zasadniczy etap postępowania karnego przed sądem pierwszej instancji, w którym sąd rozpoznaje sprawę po wniesieniu aktu oskarżenia i dąży do wydania rozstrzygnięcia co do odpowiedzialności oskarżonego. Odbywa się według reguł określonych przede wszystkim w Kodeksie postępowania karnego, a w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe także w Kodeksie karnym skarbowym.

W toku rozprawy głównej sąd przeprowadza postępowanie dowodowe, w szczególności przesłuchuje oskarżonego i świadków, odczytuje lub ujawnia dokumenty oraz rozpoznaje wnioski dowodowe stron. Oskarżony jest pouczany o prawie do składania wyjaśnień, odmowy ich składania, zadawania pytań i wypowiadania się co do przeprowadzanych dowodów. Po zakończeniu postępowania dowodowego strony przedstawiają stanowiska, a sąd wydaje wyrok albo inne przewidziane prawem rozstrzygnięcie.

Najważniejsze cechy rozprawy głównej:

• jest prowadzona przez sąd, z udziałem stron i innych uczestników postępowania;
• co do zasady ma charakter jawny, jednak sąd może wyłączyć jawność w przypadkach określonych w ustawie;
• może odbywać się na kilku kolejnych terminach, jeżeli rozpoznanie sprawy nie zostanie zakończone podczas jednego posiedzenia;
• wymaga prawidłowego zawiadomienia uczestników, a oskarżony powinien otrzymać informacje o przysługujących mu uprawnieniach;
• służy bezpośredniemu przeprowadzeniu dowodów, które mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia.

Rozprawa główna różni się od posiedzenia sądu, które co do zasady ma prostszy przebieg i jest przeznaczone do rozpoznawania określonych kwestii procesowych. Różni się również od rozprawy apelacyjnej, prowadzonej w postępowaniu odwoławczym. W sprawach skarbowych udział finansowego organu postępowania przygotowawczego w rozprawie głównej może być obowiązkowy, jeżeli organ ten wniósł akt oskarżenia. Termin ma więc znaczenie praktyczne dla ustalenia zakresu czynności sądu, uprawnień uczestników oraz zasad udziału publiczności.