Rozporządzenie

Rozporządzenie jest aktem normatywnym należącym do źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. Wydaje je organ wskazany w Konstytucji, na przykład Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów albo minister kierujący określonym działem administracji rządowej. Rozporządzenie może regulować prawa i obowiązki adresatów, ale wyłącznie w granicach wyznaczonych przez Konstytucję i ustawę.

Podstawą wydania rozporządzenia musi być szczegółowe upoważnienie zawarte w ustawie. Upoważnienie powinno wskazywać organ właściwy do wydania aktu, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści rozporządzenia. Organ upoważniony nie może przekazać tej kompetencji innemu organowi. Rozporządzenie wydaje się w celu wykonania ustawy, dlatego nie może ono dowolnie uzupełniać ustawy, zmieniać jej znaczenia ani regulować spraw, których ustawodawca nie objął upoważnieniem.

Ustawa i rozporządzenie różnią się przede wszystkim pozycją w hierarchii źródeł prawa oraz sposobem ich stanowienia. Ustawę uchwala parlament w procedurze ustawodawczej z udziałem Sejmu i Senatu, a następnie jest ona przedstawiana Prezydentowi. Rozporządzenie wydaje właściwy organ bez przeprowadzania parlamentarnej procedury ustawodawczej. Ustawa ma wyższą moc prawną. Rozporządzenie musi być zgodne zarówno z Konstytucją, jak i z ustawami, a w razie sprzeczności pierwszeństwo ma regulacja ustawowa. Ustawa może obowiązywać bez wcześniejszego upoważnienia zawartego w innym akcie, natomiast rozporządzenie bez ważnej podstawy ustawowej nie może zostać prawidłowo wydane.

Warunkiem wejścia w życie rozporządzenia jest jego ogłoszenie we właściwym dzienniku urzędowym. Rozporządzenia stanowiące powszechnie obowiązujące prawo są co do zasady ogłaszane w Dzienniku Ustaw. Termin rozpoczęcia obowiązywania wynika z przepisów końcowych danego aktu.

Polskiego rozporządzenia wykonawczego nie należy utożsamiać z rozporządzeniem Unii Europejskiej. Rozporządzenie unijne jest odrębnym aktem prawa Unii Europejskiej, ma zasięg ogólny i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich. Nie jest wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w polskiej ustawie.