Roszczenie alimentacyjne

Roszczenie alimentacyjne to prawnie chronione żądanie dostarczania środków utrzymania, a w określonych przypadkach także środków wychowania, przez osobę zobowiązaną wobec osoby uprawnionej. Najczęściej wynika ze stosunku pokrewieństwa, małżeństwa albo przysposobienia. Jego celem jest zapewnienie uprawnionemu środków niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb, takich jak wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie, edukacja i codzienna opieka.

Wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od dwóch elementów: usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej oraz zarobkowych i majątkowych możliwości osoby zobowiązanej. Ocena możliwości zobowiązanego może uwzględniać nie tylko faktycznie uzyskiwane dochody, lecz także dochody, które mógłby osiągać przy wykorzystaniu swoich kwalifikacji i zdolności. W przypadku dziecka zakres obowiązku alimentacyjnego obejmuje także koszty jego rozwoju i wychowania.

Roszczenie alimentacyjne może dotyczyć:

• świadczeń bieżących, płatnych cyklicznie, zwykle w pieniądzu,
• świadczeń zaległych, których termin zapłaty już upłynął,
• podwyższenia, obniżenia albo ustalenia obowiązku alimentacyjnego.

Obowiązek alimentacyjny może być wykonywany przez osobiste starania o utrzymanie i wychowanie uprawnionego, zwłaszcza gdy dotyczy rodzica i dziecka. Jeżeli takie starania nie pokrywają całości obowiązku, pozostała część może mieć postać świadczenia pieniężnego. Roszczenie jest dochodzone przed sądem cywilnym, a w sprawach o alimenty możliwe jest jego zabezpieczenie na czas postępowania. Do zabezpieczenia co do zasady wystarcza uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Roszczenia alimentacyjne przedawniają się po trzech latach. Przedawnienie dotyczy poszczególnych świadczeń, a nie samego rodzinnego obowiązku alimentacyjnego jako takiego. Prawomocnie ustalone alimenty mogą być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy postępowania cywilnego przewidują dla tego rodzaju należności szczególne rozwiązania dotyczące właściwości sądu, zabezpieczenia oraz ograniczeń egzekucji.