Każdy ma zagwarantowaną wolność wyboru zawodu, jego wykonywania oraz wyboru miejsca pracy. Oznacza to, że zasadniczo to osoba decyduje, jaki zawód chce wykonywać i gdzie chce pracować. Od tej wolności mogą istnieć wyjątki, ale muszą one wynikać z ustawy. Również obowiązek pracy może zostać nałożony wyłącznie w ustawie. Przepis zakazuje stałego zatrudniania dzieci, które nie ukończyły 16 lat. Jednocześnie wskazuje, że ustawa określa, jakie formy zatrudniania dzieci są dopuszczalne i jaki może być ich charakter. Ustawa ma także określać minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę albo sposób ustalania tej wysokości. Konstytucja wskazuje więc, że najniższy poziom wynagrodzenia lub zasady jego wyliczania nie są pozostawione wyłącznie decyzji pracodawcy. Władze publiczne mają prowadzić politykę zmierzającą do pełnego i produktywnego zatrudnienia. W tym celu realizują programy zwalczania bezrobocia. Przepis wymienia w szczególności organizowanie i wspieranie poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego, robót publicznych oraz prac interwencyjnych.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 314 ustawy o obronie Ojczyzny reguluje kwestie związane z zatrudnieniem żołnierzy po zakończeniu czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej. Przepis ten ma na celu zapewnienie wsparcia dla żołnierzy, którzy po zakończeniu służby mogą napotkać trudności w znalezieniu zatrudnienia.

**1. Zakres zastosowania przepisu**

Przepis ten dotyczy żołnierzy, którzy zostali zwolnieni z czynnej służby wojskowej i w ciągu 30 dni od tego zwolnienia nie mogą podjąć pracy z powodu:
- ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, u którego byli zatrudnieni w dniu powołania do służby,
- rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
- innych przyczyn powodujących, że poszukują pracy.

**2. Pierwszeństwo w pośrednictwie pracy**

Żołnierze, którzy spełniają powyższe warunki, korzystają z pierwszeństwa w zakresie pośrednictwa pracy. Oznacza to, że rejonowe urzędy pracy mają obowiązek priorytetowo traktować ich w procesie poszukiwania zatrudnienia.

**3. Obowiązki dowódcy jednostki wojskowej**

Dowódca jednostki wojskowej ma obowiązek, na wniosek żołnierza, zawiadomić właściwy rejonowy urząd pracy o terminie zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej. Zawiadomienie to musi być złożone nie później niż na 30 dni przed terminem zwolnienia. W zawiadomieniu muszą być zawarte następujące informacje:
- dane osobowe żołnierza (data urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania),
- informacje o wykształceniu oraz kwalifikacjach zawodowych uzyskanych w czasie pełnienia służby,
- informacje o oczekiwaniach żołnierza co do rodzaju pracy, przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania się.

**4. Obowiązki rejonowego urzędu pracy**

Na podstawie informacji zawartych w zawiadomieniu, rejonowy urząd pracy ma obowiązek przedstawić żołnierzowi propozycje odpowiedniego zatrudnienia, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub szkolenia - na zasadzie pierwszeństwa.

**5. Zastosowanie przepisów do osób odbywających służbę zastępczą**

Przepisy ust. 1 i 4 stosuje się odpowiednio do osób, które odbyły służbę zastępczą. Osoby te mają obowiązek zawiadomić właściwy rejonowy urząd pracy o zwolnieniu z odbywania tej służby na 30 dni przed terminem jej zakończenia.

**Podsumowanie**

Art. 314 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza mechanizmy wsparcia dla żołnierzy zwolnionych z czynnej służby wojskowej, którzy napotykają trudności w znalezieniu zatrudnienia. Przepis ten nakłada obowiązki zarówno na dowódców jednostek wojskowych, jak i na rejonowe urzędy pracy, aby zapewnić żołnierzom priorytetowe traktowanie w procesie poszukiwania pracy. Jest to istotne z punktu widzenia społecznego, gdyż wspiera integrację żołnierzy z rynkiem pracy po zakończeniu służby wojskowej.

o obronie Ojczyzny

Przepis wskazuje miejsca, w których nie wolno organizować prac interwencyjnych ani robót publicznych. Zakaz obejmuje WUP i PUP, a także biura poselskie, senatorskie oraz poselsko-senatorskie. Oznacza to, że żadna z tych instytucji nie może być miejscem organizacji któregokolwiek z wymienionych rodzajów prac. Przepis ustanawia zakaz bez wskazania wyjątków.

o rynku pracy i służbach zatrudnienia

Starosta nie może skierować bezrobotnego do prac interwencyjnych ani robót publicznych u danego pracodawcy, jeżeli ta osoba wykonywała tam takie prace w ciągu poprzednich 90 dni. Ograniczenie dotyczy obu rodzajów prac i ma zastosowanie do skierowania przez starostę. Sam upływ 90 dni od wcześniejszego zatrudnienia oznacza, że wskazana w przepisie przeszkoda już nie występuje.

Osoby bezrobotne skierowane do prac interwencyjnych albo robót publicznych muszą zostać zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Przy pracach interwencyjnych umowę zawiera pracodawca, u którego te osoby będą pracować. Przy robotach publicznych robi to organizator robót publicznych albo pracodawca wskazany przez tego organizatora, jeżeli to u niego będą wykonywane roboty. Przepis wskazuje więc zarówno formę zatrudnienia, jak i podmiot odpowiedzialny za zawarcie umowy.

w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne

Roboty publiczne

Roboty publiczne w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o obronie Ojczyzny1 przepis

o rynku pracy i służbach zatrudnienia2 przepisy

w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne1 przepis