Rencista

Rencista to osoba, która ma formalnie ustalone prawo do jednego z określonych świadczeń rentowych. W rozumieniu ustawy „Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych” chodzi o rentę przyznaną z powodu niezdolności do pracy albo o rentę rodzinną. O statusie rencisty decyduje więc nie samo pozostawanie bez pracy, pogorszenie sytuacji zdrowotnej czy fakt osiągania określonego dochodu, lecz istnienie ustalonego prawa do właściwego rodzaju renty.

Definicja obejmuje dwie podstawowe sytuacje. Pierwsza dotyczy osoby, której przysługuje renta związana z niezdolnością do pracy. Druga odnosi się do osoby uprawnionej do renty rodzinnej, a więc świadczenia związanego ze śmiercią członka rodziny i wynikającym z tego prawem do świadczenia. W obu przypadkach istotne jest formalne ustalenie uprawnienia do renty, ponieważ to ono pozwala zakwalifikować daną osobę jako rencistę na potrzeby przepisów.

Takie określenie służy uporządkowaniu kręgu osób, do których odnoszą się regulacje dotyczące świadczeń rentowych. Ułatwia rozróżnienie rencistów od emerytów oraz od osób, które nie mają ustalonego prawa do żadnego z wymienionych świadczeń. W praktyce status rencisty może mieć znaczenie przy ustalaniu, czy dana osoba należy do grupy objętej konkretnym uprawnieniem, ochroną lub rozwiązaniem przewidzianym w innych przepisach. Samo użycie tego pojęcia nie oznacza jednak, że każda osoba określana potocznie jako rencista korzysta z identycznych praw. Zakres uprawnień zależy od przepisu, który posługuje się tym terminem, oraz od rodzaju renty.

Pojęcie pojawia się także poza ustawą emerytalno-rentową. Ma znaczenie między innymi przy określaniu osób, które mogą zostać objęte postanowieniami układu zbiorowego pracy lub porozumienia zbiorowego, a także przy regulowaniu uprawnień do ulgowych przejazdów publicznym transportem zbiorowym. W tych regulacjach rencista występuje jako członek określonej grupy uprawnionych, obok emerytów, a w niektórych przypadkach także innych osób wskazanych w danym przepisie.