Rekultywacja gruntów

Rekultywacja gruntów to działania zmierzające do przywrócenia albo nadania gruntom zdegradowanym lub zdewastowanym wartości użytkowej bądź przyrodniczej. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Ochrona gruntów rolnych i leśnych” i obejmuje nie pojedynczą czynność, lecz odpowiednio dobrany zespół prac, które mają zmienić stan terenu na bardziej użyteczny lub korzystny dla środowiska.

Zakres rekultywacji może obejmować w szczególności:

• ukształtowanie rzeźby terenu w sposób pozwalający na jego dalsze wykorzystanie,
• poprawę fizycznych i chemicznych właściwości gruntu,
• uporządkowanie stosunków wodnych,
• odtworzenie warstwy glebowej,
• zabezpieczenie i umocnienie skarp,
• odbudowę albo wykonanie dróg niezbędnych do korzystania z terenu.

W praktyce oznacza to, że rekultywacja może służyć zarówno odtworzeniu warunków umożliwiających użytkowanie gruntu, jak i przywróceniu jego walorów przyrodniczych. Sposób prowadzenia prac powinien odpowiadać rodzajowi degradacji oraz przyszłemu przeznaczeniu terenu. Jeżeli problemem jest niekorzystne ukształtowanie powierzchni, konieczne może być modelowanie terenu. Gdy doszło do pogorszenia jakości gleby, znaczenie ma poprawa jej właściwości i odtworzenie warstwy glebowej. Przy zaburzeniach odpływu lub zatrzymania wody istotnym elementem będzie uregulowanie stosunków wodnych, a na terenach o nachylonych powierzchniach także zabezpieczenie skarp.

Rekultywacja ma więc znaczenie praktyczne jako sposób przywracania gruntom możliwości racjonalnego wykorzystania oraz ograniczania skutków ich degradacji lub dewastacji. Nie sprowadza się wyłącznie do uporządkowania powierzchni, ponieważ może obejmować także odbudowę właściwości gleby, poprawę warunków wodnych i działania zabezpieczające teren. W przepisach dotyczących gruntów pojęcie to może mieć znaczenie również przy regulacjach związanych ze scalaniem i wymianą gruntów oraz z ochroną pracowniczych ogrodów działkowych.