Rejestr stowarzyszeń

Rejestr stowarzyszeń to urzędowy wykaz, w którym ujawnia się informacje o stowarzyszeniach podlegających rejestracji oraz o ich statusie prawnym. W obecnym systemie prawnym określenie to odnosi się przede wszystkim do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, prowadzonego w ramach Krajowego Rejestru Sądowego.

Do rejestru wpisuje się między innymi nazwę organizacji, jej siedzibę, statutowe cele, sposób reprezentacji, skład organów, informacje o zmianach statutu, a także dane dotyczące likwidacji lub zakończenia działalności. Wpisy są dokonywane przez sąd rejestrowy na podstawie wniosku i dokumentów wymaganych przez przepisy. Rejestr ma charakter jawny, dzięki czemu podstawowe informacje o organizacji mogą być sprawdzane przez osoby trzecie.

Wpis stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego ma znaczenie dla jego powstania i funkcjonowania jako osoby prawnej. Organizacja może dzięki temu występować we własnym imieniu, nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, zawierać umowy i posiadać majątek. Dane ujawnione w rejestrze służą także ocenie, kto jest uprawniony do reprezentowania stowarzyszenia oraz jaki jest zakres jego działalności.

Pojęcie „rejestr stowarzyszeń” może mieć również znaczenie historyczne. W starszych przepisach określano nim odrębne rejestry prowadzone przed utworzeniem Krajowego Rejestru Sądowego. W przepisach, które posługują się dawnym określeniem, należy je co do zasady rozumieć jako odniesienie do właściwego rejestru Krajowego Rejestru Sądowego.

Rejestr ten należy odróżnić od ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Stowarzyszenie zwykłe nie uzyskuje osobowości prawnej na takich samych zasadach jak stowarzyszenie wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego i jest ujmowane w odrębnej ewidencji prowadzonej przez właściwy organ. Rejestr stowarzyszeń należy do prawa organizacji społecznych i prawa cywilnego, a praktycznie ma znaczenie dla obrotu prawnego, przejrzystości działalności organizacji oraz ochrony osób zawierających z nimi umowy.