Referendum ogólnokrajowe może zostać przeprowadzone w sprawach, które mają szczególne znaczenie dla państwa. O jego zarządzeniu może zdecydować Sejm albo Prezydent Rzeczypospolitej, ale każda z tych możliwości wymaga spełnienia określonych warunków. Sejm zarządza referendum bezwzględną większością głosów, pod warunkiem że w głosowaniu uczestniczy co najmniej połowa ustawowej liczby posłów. Prezydent może zarządzić referendum tylko za zgodą Senatu. Senat wyraża zgodę bezwzględną większością głosów, a w głosowaniu musi uczestniczyć co najmniej połowa ustawowej liczby senatorów. Wynik referendum jest wiążący, jeżeli w głosowaniu wzięło udział więcej niż połowa osób uprawnionych do głosowania. Sam udział większej liczby uprawnionych nie przesądza jednak o ważności referendum. Ważność referendum ogólnokrajowego stwierdza Sąd Najwyższy. Szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania referendum określa ustawa.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stan nadzwyczajny może zostać wprowadzony w sytuacji szczególnego zagrożenia, gdy zwykłe środki konstytucyjne nie wystarczają. Możliwe są trzy jego rodzaje: stan wojenny, stan wyjątkowy oraz stan klęski żywiołowej. Wprowadzenie takiego stanu wymaga ustawy i następuje w drodze rozporządzenia, które musi zostać dodatkowo podane do publicznej wiadomości. Szczegółowe zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres dopuszczalnych ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela określa ustawa. Może ona także wskazać, kiedy, w jakim zakresie i w jakim trybie wyrównywane są straty majątkowe wynikające z takich ograniczeń. Działania podejmowane w czasie stanu nadzwyczajnego powinny być odpowiednie do poziomu zagrożenia i służyć możliwie szybkiemu przywróceniu normalnego funkcjonowania państwa. W czasie stanu nadzwyczajnego nie można zmieniać Konstytucji, przepisów dotyczących wyborów do Sejmu, Senatu i organów samorządu terytorialnego, przepisów o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej ani ustaw o stanach nadzwyczajnych. W tym czasie oraz przez 90 dni po jego zakończeniu nie można skrócić kadencji Sejmu, przeprowadzić referendum ogólnokrajowego ani przeprowadzić wskazanych wyborów. Kadencje właściwych organów ulegają wtedy odpowiedniemu przedłużeniu. Wybory samorządowe mogą odbywać się wyłącznie na obszarach, na których nie wprowadzono stanu nadzwyczajnego.

Rzeczpospolita Polska może przekazać organizacji międzynarodowej albo organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej, ale tylko w niektórych sprawach i na podstawie umowy międzynarodowej. Oznacza to, że przekazanie nie może nastąpić dowolnie ani bez związku z taką umową. Przepis nie mówi o przekazaniu wszystkich kompetencji państwa, lecz jedynie kompetencji w określonym zakresie. Zgoda na ratyfikację takiej umowy może zostać wyrażona w ustawie. Ustawa wymaga w Sejmie większości dwóch trzecich głosów, przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Taką samą większość, przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów, musi uzyskać w Senacie. Są to więc szczególne wymagania dotyczące zarówno liczby głosów popierających ustawę, jak i minimalnej liczby obecnych członków obu izb. Zamiast uchwalania ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację możliwe jest przeprowadzenie referendum ogólnokrajowego, zgodnie z zasadami wskazanymi w przepisie dotyczącym tego referendum. O tym, który tryb zostanie zastosowany, rozstrzyga Sejm. Jego uchwała w tej sprawie wymaga bezwzględnej większości głosów, a podczas głosowania musi być obecna co najmniej połowa ustawowej liczby posłów.

Przepis wskazuje zakres całej ustawy. Wynika z niego, że ustawa opisuje zasady oraz sposób przeprowadzania referendum ogólnokrajowego, a więc głosowania o zasięgu obejmującym cały kraj. Jej regulacje odnoszą się do referendum wskazanego w trzech przepisach Konstytucji, wymienionych w tym artykule. Sam przepis nie określa szczegółowego przebiegu głosowania, lecz wskazuje, że te kwestie są przedmiotem dalszych regulacji ustawy.

Referendum ogólnokrajowe

Referendum ogólnokrajowe w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej3 przepisy

o referendum ogólnokrajowym1 przepis