Referendarz sądowy

Referendarz sądowy to urzędnik sądowy uprawniony do wykonywania określonych ustawą czynności z zakresu ochrony prawnej. Nie jest sędzią i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, jednak w powierzonym mu zakresie może podejmować rozstrzygnięcia o istotnych skutkach dla uczestników postępowania. Działa w sądzie, na podstawie przepisów proceduralnych i ustrojowych, a jego kompetencje są ściśle określone.

Do najważniejszych zadań referendarza sądowego należą:

• prowadzenie ksiąg wieczystych, w szczególności rozpoznawanie wniosków o wpisy i wzmianki,
• wydawanie nakazów zapłaty oraz podejmowanie innych czynności w postępowaniu cywilnym,
• wykonywanie czynności związanych z nadaniem biegu apelacji, badaniem pism procesowych i ustalaniem kosztów postępowania,
• podejmowanie wybranych czynności w postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia,
• wykonywanie czynności związanych z przyznaniem pomocy prawnej z urzędu oraz wyznaczeniem obrońcy lub pełnomocnika,
• podejmowanie czynności organizacyjnych i procesowych wskazanych w przepisach, także w toku postępowania dowodowego.

Referendarz może również wydawać zarządzenia dotyczące formalnego toku sprawy, między innymi w przedmiocie przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. W niektórych postępowaniach wykonuje czynności, które przepisy powierzają przewodniczącemu składu lub sądowi, ale tylko w granicach wyraźnie określonych w ustawie.

Na czynności lub orzeczenia referendarza sądowego przysługuje środek zaskarżenia przewidziany dla danego rodzaju sprawy, najczęściej skarga na orzeczenie referendarza. Jej wniesienie pozwala na kontrolę czynności przez sąd. Instytucja referendarza służy odciążeniu sędziów od powtarzalnych lub formalnych czynności, przy jednoczesnym zapewnieniu ich sądowej kontroli. Termin ten występuje przede wszystkim w prawie cywilnym, wieczystoksięgowym, karnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.