Punkt widokowy

Punkt widokowy to miejsce albo wyraźnie wyodrębniony punkt w terenie, położony wyżej niż otaczający obszar, z którego można obserwować rozległy i sięgający daleko widok. W ustawie „Ochrona przyrody.” pojęcie to opisuje zatem nie samą atrakcyjność krajobrazu, lecz określone położenie i wynikające z niego możliwości obserwacji.

Aby dane miejsce można było uznać za punkt widokowy w rozumieniu tej definicji, powinny wystąpić łącznie istotne elementy:

• musi chodzić o miejsce lub punkt, a więc konkretnie określoną lokalizację;
• lokalizacja ta powinna być topograficznie wyniesiona, czyli znajdować się wyżej w ukształtowaniu terenu niż obszar objęty obserwacją lub jego otoczenie;
• z tego miejsca układ widzianego obszaru powinien być szeroki i daleki, co oznacza możliwość objęcia wzrokiem rozległej przestrzeni oraz dostrzeżenia obiektów lub fragmentów krajobrazu położonych w znacznej odległości.

Samo położenie na wzniesieniu nie przesądza jeszcze o istnieniu punktu widokowego. Jeżeli ukształtowanie terenu, roślinność albo inne przeszkody ograniczają widok, miejsce może nie spełniać wymogu szerokiej i dalekiej obserwacji. Z drugiej strony definicja koncentruje się na cechach terenu i zakresu widoku, a nie na nazwie miejsca, jego urządzeniu czy wyposażeniu.

W ustawie pojęcie służy uporządkowaniu sytuacji, w których znaczenie ma możliwość obserwowania krajobrazu z określonej lokalizacji. Pozwala odróżnić zwykły fragment terenu od miejsca, którego położenie daje szczególną, rozległą perspektywę widokową. Ma to praktyczne znaczenie przy opisywaniu i ocenie walorów krajobrazowych obszaru oraz przy ustalaniu, czy konkretna lokalizacja odpowiada ustawowemu pojęciu punktu widokowego. Ocena powinna uwzględniać rzeczywiste ukształtowanie terenu i faktyczny zasięg widoku, a nie tylko potoczne określenie danego miejsca.