Przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne

Przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne to pojęcie z ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, które opisuje ustalenie dla gruntu innego sposobu użytkowania niż ten związany z jego dotychczasową kategorią ochronną. Chodzi o odejście od użytkowania rolniczego w przypadku gruntu rolnego albo od użytkowania leśnego w przypadku gruntu leśnego.

Pojęcie obejmuje dwa podstawowe elementy:

• rodzaj gruntu, którego dotyczy ustalenie, czyli grunt rolny albo grunt leśny,
• wskazanie dla niego nowego sposobu użytkowania, odpowiednio nierolniczego albo nieleśnego.

Istotne jest więc nie tylko faktyczne wykorzystanie terenu, lecz przede wszystkim ustalenie, że ma on służyć innemu celowi niż rolnictwo lub gospodarka leśna. W przypadku gruntu rolnego będzie to każda forma użytkowania niezwiązana z działalnością rolniczą, natomiast w przypadku gruntu leśnego chodzi o przeznaczenie go na cel inny niż leśny. Definicja nie rozstrzyga, jaki konkretnie ma być ten nowy cel. Wskazuje jedynie, że ma on być odmienny od rolniczego albo leśnego.

W ustawie pojęcie to służy do odróżnienia zwykłego użytkowania gruntów zgodnie z ich rolnym lub leśnym charakterem od sytuacji, w której ustala się zmianę tego przeznaczenia. Ma ono znaczenie przy ocenie, czy planowane wykorzystanie terenu wiąże się z odejściem od funkcji, którą grunty rolne i leśne pełnią z punktu widzenia ich ochrony. W praktyce pozwala uporządkować analizę planowanych inwestycji i innych zamierzeń dotyczących takich gruntów oraz ustalić, czy przewidywany sposób użytkowania pozostaje rolniczy lub leśny, czy też staje się nierolniczy albo nieleśny.

Nie jest to określenie dotyczące wyłącznie własności gruntu ani jego położenia. Odnosi się do funkcji, jaką ma on pełnić, i do formalnego ustalenia sposobu jego użytkowania. Terminem tym obejmuje się zarówno zmianę dotycząca gruntów rolnych, jak i zmianę dotyczącą gruntów leśnych, przy czym dla każdej z tych kategorii punktem odniesienia jest inny dotychczasowy sposób użytkowania.