Przewozy pasażerskie kolejami dużych prędkości

„Przewozy pasażerskie kolejami dużych prędkości” to ustawowo wyodrębniona kategoria przewozów kolejowych, opisana w ustawie „Transport kolejowy”. Chodzi o przewóz osób, który łącznie spełnia kilka warunków dotyczących trasy, infrastruktury oraz rzeczywistej prędkości przejazdu. Nie jest to zatem każde połączenie kolejowe określane potocznie jako szybkie, lecz przewóz odpowiadający wszystkim przesłankom wskazanym w ustawie.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• przewóz musi mieć charakter pasażerski, czyli służyć przemieszczaniu osób;
• odbywa się między dwoma miejscami oddalonymi od siebie o więcej niż 200 km;
• pomiędzy tymi miejscami nie może być przystanków pośrednich, a więc przejazd ma przebiegać bez zatrzymywania się na stacjach lub przystankach znajdujących się na trasie;
• przejazd musi odbywać się po linii kolejowej specjalnie przystosowanej do prędkości co najmniej 250 km/h;
• pociąg powinien być prowadzony średnio z prędkością odpowiadającą temu progowi.

Wymogi te należy rozpatrywać łącznie. Sama możliwość osiągania bardzo dużej prędkości przez pociąg nie wystarcza, jeżeli linia nie jest odpowiednio przystosowana albo przewóz obejmuje przystanki pośrednie. Podobnie odpowiednia infrastruktura nie przesądza jeszcze o zakwalifikowaniu przewozu, jeśli nie jest spełniony warunek odległości, ciągłości przejazdu lub średniej prędkości.

Definicja służy wyznaczeniu w ustawie konkretnego rodzaju usług kolejowych, wyróżniających się zarówno długością połączenia, jak i sposobem jego realizacji. Ma znaczenie praktyczne przy ustalaniu, czy dany przejazd mieści się w ustawowej kategorii przewozów pasażerskich kolejami dużych prędkości. Pozwala odróżnić takie połączenia od innych przewozów pasażerskich, w tym od tras krótszych, zatrzymujących się po drodze albo wykonywanych na liniach o niższych parametrach. Do zakwalifikowania przewozu konieczne jest więc sprawdzenie wszystkich wskazanych cech, a nie tylko deklarowanej prędkości pociągu.