Kodeks postępowania cywilnego

Art. 398^11 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje procedurę rozpoznawania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy. Przepis ten wprowadza zasadę, że skarga kasacyjna jest rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym, chyba że zachodzą określone w nim wyjątki.

1. **Posiedzenie niejawne jako zasada**:
   - Zasadą jest, że Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Taki tryb postępowania ma na celu przyspieszenie procedury oraz odciążenie Sądu Najwyższego od konieczności organizowania rozpraw w każdej sprawie kasacyjnej.

2. **Wyjątki od zasady**:
   - **Istotne zagadnienie prawne**: Jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie, Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę na rozprawie. Istotne zagadnienie prawne to takie, które ma znaczenie dla wykładni prawa i może mieć wpływ na inne sprawy sądowe.
   - **Inne względy**: Sąd Najwyższy może również zdecydować o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie, jeżeli przemawiają za tym inne względy. Mogą to być np. szczególne okoliczności sprawy, które wymagają publicznego rozpoznania.

3. **Przebieg rozprawy**:
   - **Rola sędziego sprawozdawcy**: Na rozprawie sędzia sprawozdawca przedstawia zwięźle stan sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem podstaw i wniosków kasacyjnych. Jest to kluczowy moment, w którym sędzia sprawozdawca syntetyzuje najważniejsze aspekty sprawy dla pozostałych członków składu orzekającego.
   - **Udzielanie głosu stronom**: Przewodniczący rozprawy udziela głosu stronom, jednak może ograniczyć czas ich wystąpień, stosownie do wagi i zawiłości sprawy. Takie ograniczenie ma na celu zapewnienie sprawności postępowania oraz skoncentrowanie się na najważniejszych kwestiach.
   - **Rola Prokuratora Generalnego**: Jeżeli w rozprawie bierze udział Prokurator Generalny lub upoważniony przez niego prokurator, przewodniczący udziela mu głosu po wysłuchaniu stron. Prokurator Generalny może wnieść istotny wkład w sprawę, zwłaszcza w kontekście interesu publicznego.

Podsumowując, art. 398^11 k.p.c. wprowadza elastyczność w procedurze rozpoznawania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy, umożliwiając zarówno posiedzenia niejawne, jak i rozprawy w zależności od specyfiki sprawy. Przepis ten ma na celu zapewnienie efektywności postępowania kasacyjnego, jednocześnie umożliwiając pełne rozpoznanie spraw o szczególnym znaczeniu prawnym.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 361 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z wyłączeniem jawności rozprawy sądowej oraz określa, kto może być obecny na takiej rozprawie mimo wyłączenia jawności.

#### § 1. Obecność osób wskazanych przez strony

Zgodnie z § 1, w przypadku wyłączenia jawności rozprawy, oprócz osób biorących udział w postępowaniu (sędziowie, prokuratorzy, obrońcy, oskarżyciele, oskarżeni, świadkowie, biegli), mogą być obecne na rozprawie po dwie osoby wskazane przez każdą ze stron: oskarżyciela publicznego, oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciela prywatnego oraz oskarżonego.

Jeżeli w postępowaniu występuje kilku oskarżycieli lub oskarżonych, każdy z nich ma prawo żądać obecności jednej osoby. Przepis ten ma na celu zapewnienie pewnej transparentności postępowania oraz umożliwienie stronom wsparcia ze strony osób bliskich lub zaufanych.

#### § 1a. Obecność osoby wskazanej przez pokrzywdzonego

§ 1a wprowadza dodatkowe uprawnienie dla pokrzywdzonego. W przypadku czynności z jego udziałem, przeprowadzanych na rozprawie z wyłączeniem jawności, pokrzywdzony może wskazać osobę, która będzie obecna podczas tych czynności. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony interesów pokrzywdzonego oraz zapewnienia mu wsparcia emocjonalnego.

#### § 1b. Wyjątek dotyczący informacji niejawnych

Przepisy § 1 i § 1a nie mają zastosowania, jeżeli istnieje obawa ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”. W takich przypadkach ochrona informacji niejawnych ma priorytet nad prawem stron do obecności osób wskazanych. Jest to zgodne z zasadą ochrony bezpieczeństwa państwa oraz tajemnicy państwowej.

#### § 2. Dyskrecjonalna władza przewodniczącego

§ 2 daje przewodniczącemu rozprawy dyskrecjonalną władzę do zezwolenia poszczególnym osobom na obecność na rozprawie, mimo wyłączenia jawności. Przewodniczący może więc, w uzasadnionych przypadkach, dopuścić dodatkowe osoby do udziału w rozprawie, co pozwala na elastyczne dostosowanie postępowania do specyficznych okoliczności danej sprawy.

### Podsumowanie

Art. 361 k.p.k. wprowadza mechanizmy mające na celu zrównoważenie potrzeby wyłączenia jawności rozprawy z prawem stron do wsparcia ze strony osób bliskich lub zaufanych. Przepisy te uwzględniają również konieczność ochrony informacji niejawnych oraz dają przewodniczącemu rozprawy pewną elastyczność w zarządzaniu obecnością osób na sali rozpraw. W praktyce, stosowanie tych przepisów wymaga od sądu wyważenia interesów stron oraz ochrony dobra publicznego.

Po zakończeniu sprawy sądowej akta muszą zostać przyporządkowane do odpowiedniej kategorii. Zajmuje się tym przewodniczący rozprawy albo posiedzenia. Wyjątek dotyczy akt wymienionych w § 7, które mają zostać zaliczone do kategorii A. W takim przypadku czynność wykonuje sędzia wyznaczony przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis określa więc zarówno moment kwalifikacji akt, jak i osoby uprawnione do jej dokonania.

Przewodniczący rozprawy

Przewodniczący rozprawy w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego3 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)4 przepisy

w sprawie okresów przechowywania i warunków niszczenia lub przekazywania archiwom akt spraw rozpoznanych przez Naczelny Sąd Administracyjny.1 przepis