Przeszkoda

Przeszkoda w prawie to okoliczność faktyczna albo prawna, która uniemożliwia, utrudnia lub opóźnia dokonanie określonej czynności, prowadzenie postępowania, wykonanie obowiązku albo uzyskanie określonego statusu. Termin nie ma jednej, ogólnej definicji ustawowej. Jego znaczenie zależy od przepisu, w którym został użyty, oraz od rodzaju czynności, której dotyczy.

Przeszkoda może mieć charakter:

• prawny, gdy wynika z zakazu, braku wymaganego uprawnienia, niespełnienia warunku albo innej regulacji,
• faktyczny, gdy jest związana z rzeczywistym stanem lub zdarzeniem, na przykład chorobą, nieobecnością albo brakiem możliwości wykonania czynności,
• czasowy, gdy tylko przejściowo uniemożliwia działanie,
• trwały, gdy jej usunięcie nie jest możliwe albo nie jest przewidywane.

W postępowaniu przeszkoda może skutkować odroczeniem czynności, jej przeprowadzeniem w innym miejscu, zawieszeniem postępowania albo odstąpieniem od dalszego działania. W postępowaniu karnym długotrwała przeszkoda może uzasadniać zawieszenie sprawy, a przeszkody uniemożliwiające wykonanie kary mogą prowadzić do umorzenia postępowania wykonawczego. W postępowaniu cywilnym niemożność stawienia się świadka może uzasadniać przesłuchanie go w miejscu pobytu. W postępowaniu administracyjnym nieobecność prawidłowo wezwanej strony co do zasady nie blokuje rozprawy, chyba że wystąpi szczególna przeszkoda albo inna ważna przyczyna.

Przeszkoda może również odnosić się do wymogów wykonywania zawodu lub uzyskania wpisu. W Prawie o adwokaturze nieznany wcześniej czyn stanowiący przeszkodę do wpisu może skutkować skreśleniem adwokata z listy. W prawie cywilnym przeszkody mogą dotyczyć prawidłowego wykonania dzieła i powodować obowiązek zawiadomienia zamawiającego. W prawie rodzinnym uzasadniają podjęcie pilnych czynności przez opiekuna, gdy nie może on niezwłocznie przejąć zarządu majątkiem.

Skutek przeszkody nie następuje automatycznie w każdym przypadku. Organ, sąd albo uczestnik czynności ocenia, czy dana okoliczność odpowiada przesłankom określonym w konkretnym przepisie i jakie następstwo prawne ten przepis przewiduje.