Przepis określa zakres przedmiotowy ustawy o ekonomii społecznej. Nie ustanawia jeszcze szczegółowych procedur, lecz wskazuje najważniejsze obszary, które obejmuje cała regulacja. Jej centralnym elementem jest przedsiębiorstwo społeczne, ponieważ ustawa odnosi się zarówno do jego organizacji i zasad działania, jak i do uzyskiwania oraz utraty statusu przedsiębiorstwa społecznego.

W przepisie wymieniono pięć podstawowych grup zagadnień:

- organizację i zasady działania przedsiębiorstwa społecznego;
- zasady uzyskiwania i utraty jego statusu oraz nadzór nad przedsiębiorstwem społecznym;
- instrumenty wsparcia przedsiębiorstwa społecznego;
- zasady i formy wspierania rozwoju ekonomii społecznej przez organy administracji publicznej;
- ochronę danych osobowych w związku z realizacją celów wynikających z ustawy.

Szczególne znaczenie ma rozróżnienie między samym funkcjonowaniem przedsiębiorstwa społecznego a jego statusem. Ustawa ma obejmować nie tylko sposób działania takiego podmiotu, lecz także warunki związane z uzyskaniem statusu, przesłanki jego utraty oraz nadzór. Odrębnie wskazano instrumenty wsparcia, co oznacza, że regulacja obejmuje również formy pomocy skierowanej do przedsiębiorstwa społecznego.

Przepis uwzględnia także rolę organów administracji publicznej w rozwijaniu ekonomii społecznej. Zakres ustawy nie ogranicza się więc do samych przedsiębiorstw społecznych, ale obejmuje również zasady i formy działań wspierających podejmowanych przez administrację. Uzupełnieniem tych regulacji jest ochrona danych osobowych związanych z realizacją celów ustawy. Artykuł wyznacza zatem ramy całej ustawy i porządkuje jej główne obszary tematyczne.

o ekonomii społecznej

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/1812/text/U/D20221812Lj.pdf

Przepis określa obowiązek sporządzania i przekazywania rocznego sprawozdania przez przedsiębiorstwo społeczne. Dokument należy przekazać w formie elektronicznej wojewodzie właściwemu ze względu na siedzibę przedsiębiorstwa, w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy.

Sprawozdanie obejmuje dwie podstawowe grupy informacji. Pierwsza dotyczy identyfikacji przedsiębiorstwa społecznego i zawiera jego nazwę, formę prawną, adres siedziby, dane kontaktowe oraz numery NIP, REGON i numer wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, innej ewidencji lub innym rejestrze. Druga przedstawia jego działalność, w szczególności działania dotyczące reintegracji społecznej i zawodowej osób zatrudnionych wraz z osiągniętymi efektami, informacje o zatrudnieniu z uwzględnieniem warunków wskazanych w art. 5 ust. 2 oraz informacje o korzystaniu z instrumentów wsparcia, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24-26.

Obowiązek sprawozdawczy obejmuje cały okres posiadania statusu przedsiębiorstwa społecznego. Pierwsze sprawozdanie sporządza się za rok kalendarzowy, w którym status został uzyskany, a ostatnie za rok, w którym status został utracony. Oznacza to, że zarówno uzyskanie, jak i utrata statusu wyznaczają moment rozpoczęcia lub zakończenia tego obowiązku.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi w rozporządzeniu szczegółowy zakres i wzór sprawozdania. Ma to zapewnić gromadzenie jednolitych informacji potrzebnych do oceny prawidłowej realizacji celów przedsiębiorstwa społecznego oraz spełniania warunków uzyskania tego statusu.

Przepis określa procedurę uzyskania statusu przedsiębiorstwa społecznego. Status ten jest przyznawany na wniosek podmiotu ekonomii społecznej, o którym mowa w art. 2 pkt 5 lit. a lub d-f, albo jednostki tworzącej taki podmiot. Rozstrzygnięcie następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na siedzibę podmiotu albo jednostki.

Wniosek powinien identyfikować wnioskodawcę i planowaną działalność. Należy w nim wskazać:
- nazwę i formę prawną,
- adres siedziby oraz miejsce wykonywania planowanej działalności,
- NIP, numer identyfikacyjny REGON oraz numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, innej ewidencji lub innym rejestrze,
- cel działalności, o którym mowa w art. 4 ust. 1,
- planowany przedmiot dominującej działalności.

Sam wniosek nie wystarcza. Co do zasady trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające spełnianie warunków określonych w art. 3, art. 4 ust. 1, art. 5 oraz art. 7-9. Przepis wymienia w szczególności statut, umowę spółki lub inny dokument o podobnym charakterze, a także odpowiednie uchwały i regulaminy. Dokumenty te mają wykazać, że podmiot albo jednostka spełnia wymagania związane z uzyskaniem statusu.

**Wyjątek dotyczy spółdzielni socjalnych.** W ich przypadku nie stosuje się obowiązku dołączania dokumentów, o którym mowa w ust. 3. Praktyczne znaczenie przepisu polega na wskazaniu właściwego organu, wymaganej treści wniosku oraz dokumentacji potrzebnej do przeprowadzenia postępowania, a także na uproszczeniu dotyczącym spółdzielni socjalnych.

Przepis nakłada na przedsiębiorstwo społeczne obowiązek poinformowania wojewody o zmianach, które powodują naruszenie warunków określonych w art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-9. Zgłoszenie nie dotyczy każdej zmiany w działalności przedsiębiorstwa, lecz tylko takiej, która prowadzi do naruszenia wskazanych warunków. Zakres odesłania obejmuje zarówno art. 3, jak i art. 4 ust. 1 oraz art. 5-9, dlatego ocena obowiązku zgłoszenia wymaga ustalenia, czy zaistniała zmiana wpływa na spełnianie któregokolwiek z tych warunków.

W zgłoszeniu przedsiębiorstwo społeczne powinno również wskazać przyczyny naruszenia. Przepis wymaga więc przekazania nie tylko informacji o samym wystąpieniu zmiany i naruszeniu warunków, ale także wyjaśnienia, z czego naruszenie wynika. Oba elementy, zgłoszenie zmiany oraz wskazanie przyczyn naruszenia, są związane z tym samym obowiązkiem przedsiębiorstwa.

Termin na wykonanie obowiązku wynosi 14 dni i jest liczony od dnia zaistnienia zmian powodujących naruszenie. Znaczenie praktyczne przepisu polega na ustanowieniu konkretnego terminu oraz określeniu minimalnej treści informacji przekazywanej wojewodzie. Przedsiębiorstwo społeczne musi zatem monitorować, czy zachodzą zmiany wpływające na warunki wskazane w przepisie, a po ich wystąpieniu przekazać informację w ustawowym terminie, wraz z przyczynami naruszenia. Sformułowanie „jest obowiązane” wskazuje, że zgłoszenie ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny.

Przepis określa działania wojewody w przypadku stwierdzenia naruszenia warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa społecznego. Wojewoda wzywa przedsiębiorstwo do zaniechania naruszeń warunków wskazanych w art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-10, a także do złożenia niezbędnych wyjaśnień. Wezwanie jest wydawane pod rygorem utraty statusu przedsiębiorstwa społecznego, dlatego jego znaczenie nie ogranicza się do samego wskazania uchybień, lecz wiąże się z możliwością zakończenia posiadania tego statusu.

Termin wyznaczony na wykonanie tych obowiązków nie może być krótszy niż 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Przy jego określaniu wojewoda uwzględnia rodzaj stwierdzonych naruszeń. Przepis nie wskazuje jednego terminu dla wszystkich przypadków, lecz uzależnia jego długość od charakteru uchybień.

Odrębnie uregulowano sytuację, w której przedsiębiorstwo nie spełnia warunków określonych w art. 5 ust. 2. Na wniosek przedsiębiorstwa wojewoda może, w drodze decyzji, zwolnić je z obowiązku spełniania tych warunków na czas określony, nie dłuższy niż 6 miesięcy. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy naruszenie nastąpiło z przyczyn niezależnych od przedsiębiorstwa społecznego oraz zostało zgłoszone w terminie, o którym mowa w art. 13. Zwolnienie ma więc charakter czasowy i wymaga spełnienia wskazanych przesłanek. Regulacja łączy obowiązek usunięcia naruszeń i przedstawienia wyjaśnień z wyjątkową możliwością czasowego odstąpienia od jednego z warunków.

Przepis określa, kto sprawuje nadzór nad działalnością przedsiębiorstwa społecznego w zakresie spełniania wskazanych w ustawie warunków. Organem właściwym jest wojewoda, a o jego właściwości decyduje siedziba przedsiębiorstwa społecznego.

Zakres nadzoru obejmuje warunki określone w art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-10. Odesłanie do tych przepisów wyznacza granice sprawdzania, czy przedsiębiorstwo społeczne spełnia wymagania przewidziane w wymienionych jednostkach ustawy. Przepis nie rozszerza nadzoru na wszystkie aspekty działalności przedsiębiorstwa, lecz wiąże go konkretnie ze spełnianiem warunków wskazanych w tych regulacjach.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na jednoznacznym wskazaniu organu nadzorującego oraz kryterium ustalenia jego właściwości. Nie jest nim wojewoda wybrany według uznania przedsiębiorstwa, lecz wojewoda właściwy ze względu na jego siedzibę. Dzięki temu miejsce siedziby pozwala ustalić, który organ odpowiada za nadzór w zakresie objętym art. 15. Zmiana siedziby może mieć zatem znaczenie dla ustalenia właściwego wojewody, ponieważ przepis łączy właściwość organu właśnie z tym elementem. Nadzór dotyczy działalności przedsiębiorstwa społecznego tylko w takim zakresie, w jakim chodzi o spełnianie warunków wymienionych w art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-10.

Przepis określa zasady kontroli przedsiębiorstwa społecznego przez wojewodę. Kontrola może zostać zarządzona **z urzędu** albo na wniosek innego organu administracji publicznej. Jej zakres jest ograniczony do sprawdzenia, czy przedsiębiorstwo spełnia warunki wskazane w art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-10. Oznacza to, że kontrola na podstawie tego przepisu nie dotyczy dowolnych kwestii związanych z działalnością przedsiębiorstwa, lecz wyłącznie wymagań określonych w wymienionych przepisach.

Zgodnie z ust. 2, do takiej kontroli stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 2-5 ustawy wskazanej w tym ustępie. Przepis nie ustanawia więc odrębnego, pełnego trybu kontroli, lecz odsyła do określonych regulacji dotyczących kontroli w administracji rządowej. Zakres tego odesłania obejmuje rozdziały 2-5, a nie całą wskazaną ustawę.

Wojewoda jest także ograniczony organizacyjnie. Na podstawie ust. 3 nie może jednocześnie podejmować i prowadzić wobec tego samego przedsiębiorstwa społecznego więcej niż jednej kontroli określonej w ust. 1. Dodatkowo ust. 4 wprowadza limit czasowy. Łączny czas wszystkich takich kontroli przeprowadzonych u jednego przedsiębiorstwa w jednym roku kalendarzowym nie może przekroczyć 15 dni roboczych. Przepis łączy zatem możliwość sprawdzenia spełniania ustawowych warunków z ograniczeniami dotyczącymi liczby równoległych kontroli oraz ich rocznego czasu trwania.

Przepis określa, kiedy wojewoda wydaje decyzję o utracie przez przedsiębiorstwo społeczne jego statusu. Decyzja ma charakter formalnego rozstrzygnięcia, a jej wydanie jest związane z wystąpieniem co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w przepisie.

Pierwszą przesłanką jest niespełnianie któregokolwiek z warunków określonych w art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-10. Utrata statusu z tego powodu może nastąpić dopiero mimo upływu terminu, o którym mowa w art. 14 ust. 1. Oznacza to, że samo stwierdzenie braku zgodności z wymaganiami nie jest w tym przypadku jedynym elementem podstawy decyzji, znaczenie ma również upływ wskazanego terminu.

Kolejne przesłanki dotyczą sytuacji związanych z zakończeniem działalności albo niewypłacalnością przedsiębiorstwa. Wojewoda wydaje decyzję, gdy ogłoszono jego upadłość lub gdy oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu niewystarczającego majątku na pokrycie kosztów postępowania. Podstawą decyzji jest także otwarcie likwidacji.

Ostatnią przesłanką jest złożenie przez przedsiębiorstwo społeczne wniosku o wydanie decyzji o utracie statusu. Przepis obejmuje więc zarówno przypadki, w których przyczyna wynika z niespełniania warunków lub sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa, jak i przypadek dobrowolnego wystąpienia z wnioskiem. Znaczenie praktyczne regulacji polega na wskazaniu zamkniętego katalogu sytuacji, w których wojewoda wydaje decyzję o utracie statusu przedsiębiorstwa społecznego.

Przepis określa czas, po którego upływie możliwe jest ponowne uzyskanie statusu przedsiębiorstwa społecznego przez określone podmioty. Obejmuje on podmiot ekonomii społecznej, o którym mowa w art. 2 pkt 5 lit. a oraz d-f, a także jednostkę tworzącą podmiot ekonomii społecznej. Warunkiem zastosowania tej regulacji jest wcześniejsza utrata statusu przedsiębiorstwa społecznego na podstawie art. 17 pkt 1.

Kluczowe znaczenie ma moment, od którego liczony jest wskazany okres. Nie jest nim sama utrata statusu ani samo wydanie decyzji, lecz dzień, w którym decyzja o utracie statusu stała się ostateczna. Ponowne uzyskanie statusu może nastąpić **nie wcześniej niż po upływie roku** od tego dnia. Przepis wyznacza więc minimalny okres, w którym ponowne uzyskanie statusu nie jest możliwe.

Regulacja dotyczy zarówno podmiotu ekonomii społecznej, jak i jednostki, która go tworzy, o ile należą do wskazanych kategorii i utraciły status w trybie określonym w art. 17 pkt 1. W praktyce oznacza to konieczność uwzględnienia daty ostateczności decyzji przy ustalaniu, kiedy ponowne uzyskanie statusu może stać się dopuszczalne. Sam przepis ustanawia ograniczenie czasowe, nie określa natomiast dodatkowych warunków ani trybu ponownego uzyskania statusu.

Przepis określa, jakie podmioty mogą posiadać status przedsiębiorstwa społecznego oraz jakie podstawowe warunki muszą spełniać. Uprawnienie to dotyczy podmiotów ekonomii społecznej, o których mowa w art. 2 pkt 5 lit. a oraz d-f, a także jednostek tworzących podmiot ekonomii społecznej.

Warunkiem jest prowadzenie co najmniej jednego z trzech rodzajów działalności: **odpłatnej działalności pożytku publicznego**, działalności gospodarczej albo innej działalności o charakterze odpłatnym. Działalność odpłatna pożytku publicznego została powiązana z art. 8 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, natomiast działalność gospodarcza z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców. Samo prowadzenie jednej z wymienionych działalności nie wystarcza. Podmiot musi dodatkowo spełniać warunki wskazane w ust. 2, art. 4 ust. 1 oraz art. 5-9.

Ustęp 2 wprowadza wymóg dotyczący kontroli nad podmiotem ekonomii społecznej. Status przedsiębiorstwa społecznego może posiadać podmiot, nad którym Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego, państwowa osoba prawna ani samorządowa osoba prawna nie posiada kontroli w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ograniczenie to nie dotyczy spółdzielni socjalnych założonych przez osoby wskazane w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o spółdzielniach socjalnych. W praktyce przepis wyznacza więc krąg podmiotów uprawnionych i łączy status z profilem prowadzonej działalności, spełnieniem dalszych warunków oraz, co do zasady, brakiem określonej kontroli publicznej.

Przepis określa podstawowy cel działalności przedsiębiorstwa społecznego oraz wskazuje, jakie działania mogą służyć jego realizacji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 działalność ta ma służyć **rozwojowi lokalnemu**. Jednocześnie została ukierunkowana na jeden z dwóch obszarów: reintegrację społeczną i zawodową osób zagrożonych wykluczeniem społecznym albo realizację usług społecznych.

Reintegracja oznacza działania podejmowane wobec osób, które są zatrudnione w przedsiębiorstwie społecznym i należą do grupy zagrożonej wykluczeniem społecznym. Przepis nie wymaga, aby działalność przedsiębiorstwa obejmowała oba wskazane obszary jednocześnie. Wystarczające jest nastawienie jej na reintegrację społeczną i zawodową albo na realizację usług społecznych. Tym samym norma wyznacza ramy, w których powinien mieścić się cel działalności przedsiębiorstwa społecznego.

Istotne znaczenie ma art. 4 ust. 2, który wyłącza działania z zakresu reintegracji społecznej i zawodowej z działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorstwo społeczne. Chodzi o działania realizowane na rzecz osób zatrudnionych w tym przedsiębiorstwie. Przepis rozdziela więc samą działalność gospodarczą od działań reintegracyjnych, nawet jeśli oba rodzaje aktywności są prowadzone przez ten sam podmiot. W praktyce pozwala to odróżnić działania służące realizacji celu społecznego od aktywności gospodarczej przedsiębiorstwa, a także wskazuje, że zatrudnienie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym wiąże się z możliwością prowadzenia wobec nich odrębnych działań reintegracyjnych.

Przepis określa podstawowe wymogi zatrudnienia, które musi spełniać przedsiębiorstwo społeczne. Po pierwsze, przedsiębiorstwo powinno zatrudniać co najmniej 3 osoby na podstawie umowy o pracę albo spółdzielczej umowy o pracę. Każda z tych osób musi pracować w wymiarze co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy.

Szczególny wymóg dotyczy przedsiębiorstwa społecznego działającego w celu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1. W takim podmiocie co najmniej 30% ogółu osób zatrudnionych muszą stanowić osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. W odniesieniu do tych osób przepis wymaga dodatkowo, aby wykonywały pracę na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, w wymiarze co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy.

Ustęp 3 wyjaśnia, jak obliczać „ogół osób zatrudnionych” na potrzeby tego udziału. Uwzględnia się nie tylko osoby pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym, lecz także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą albo umowy cywilnoprawnej. Wliczana jest również osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, jeżeli nie jest pracodawcą i świadczy usługi na rzecz przedsiębiorstwa społecznego nieprzerwanie przez co najmniej 3 miesiące.

Przedsiębiorstwo ma także obowiązek poinformować osobę zagrożoną wykluczeniem społecznym, o której mowa w art. 2 pkt 6 lit. g, o skutkach podjęcia zatrudnienia dla prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W praktyce przepis łączy więc minimalną liczbę pracowników, wymagany udział określonej grupy osób oraz obowiązek przekazania informacji o możliwych skutkach zatrudnienia.

Przepis określa obowiązek przedsiębiorstwa społecznego dotyczący przygotowania i realizacji indywidualnego planu reintegracyjnego dla każdej zatrudnionej osoby zagrożonej wykluczeniem społecznym, której udzielono instrumentu wsparcia, o którym mowa w art. 21 lub art. 22. Plan musi być realizowany co najmniej przez okres, na jaki przyznano instrument wsparcia, albo przez wymagany okres zatrudnienia związany z jego udzieleniem. Oznacza to, że czas realizacji planu jest powiązany z warunkami zastosowanego instrumentu lub z obowiązkiem zatrudnienia danej osoby.

Plan jest opracowywany przy aktywnym uczestnictwie osoby, której dotyczy. Jego celem jest podniesienie jej kwalifikacji zawodowych oraz kompetencji społecznych. Powinien przedstawiać sytuację społeczną i zawodową tej osoby, określać planowane działania z zakresu reintegracji społecznej i zawodowej, a także zakładane efekty tych działań oraz sposób ich oceny. Przepis wskazuje więc zarówno zakres informacji zawartych w planie, jak i potrzebę oceny rezultatów podejmowanych działań.

Szczególne zasady dotyczą przedsiębiorstwa społecznego będącego jednostką tworzącą podmiot ekonomii społecznej, która zorganizowała warsztat terapii zajęciowej, utworzyła centrum integracji społecznej lub prowadziła klub integracji społecznej. W takim przypadku indywidualny plan reintegracyjny stanowi kontynuację wcześniej realizowanego indywidualnego programu rehabilitacji, indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego albo kontraktu socjalnego. Natomiast gdy jednostka utworzyła zakład aktywności zawodowej, planu nie sporządza się wobec osób realizujących indywidualny program rehabilitacji zawodowej i społecznej. Przepis łączy zatem obowiązek planowania reintegracji z indywidualną sytuacją osoby oraz z dotychczas prowadzonymi wobec niej działaniami.

Przepis określa zasady udziału osób zatrudnionych w konsultowaniu spraw przedsiębiorstwa społecznego. Co do zasady przedsiębiorstwo musi posiadać organ konsultacyjno-doradczy, w którego skład wchodzą wszystkie osoby zatrudnione. Jeżeli takich osób jest więcej niż 10, organ może działać w formie przedstawicielskiej. W takim przypadku przedstawicieli musi być co najmniej 3. Przepis nie przesądza, że przedstawicielski skład jest obowiązkowy, lecz dopuszcza takie rozwiązanie przy większej liczbie osób zatrudnionych.

Do najważniejszych kompetencji organu należy, po pierwsze, zapoznawanie się co najmniej raz w roku z wynikami działalności przedsiębiorstwa społecznego i wyrażanie opinii na ich temat. Po drugie, organ opiniuje regulamin pracy albo zasady organizacji pracy oraz proponowane zmiany w tych dokumentach. Po trzecie, ocenia planowane działania przedsiębiorstwa, w tym działania dotyczące reintegracji społecznej i zawodowej. Zakres tych kompetencji obejmuje więc zarówno informacje o dotychczasowej działalności, jak i zasady pracy oraz przyszłe działania przedsiębiorstwa.

Ustęp 4 przewiduje odrębne rozwiązanie dla określonej spółki, która uzyskała status przedsiębiorstwa społecznego. W takim przypadku funkcję organu konsultacyjno-doradczego pełni rada nadzorcza albo komisja rewizyjna. Z kolei w spółdzielni socjalnej, w sytuacjach wskazanych w ust. 5, funkcję tę pełni spotkanie konsultacyjne. W praktyce przepis zapewnia udział osób zatrudnionych albo ich przedstawicieli w ocenie działalności, organizacji pracy i planów przedsiębiorstwa, a dla niektórych form prawnych wskazuje już istniejące organy lub określoną formę spotkania.

Przepis określa ograniczenia dotyczące gospodarowania majątkiem przedsiębiorstwa społecznego oraz dokonywania wybranych transakcji z podmiotami powiązanymi i osobami związanymi z przedsiębiorstwem. Jego celem jest wyłączenie działań, które mogłyby prowadzić do uprzywilejowania określonych osób kosztem przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorstwo społeczne nie może udzielać pożyczek ani zabezpieczać zobowiązań swoim majątkiem na rzecz wskazanych osób i podmiotów. Zakaz obejmuje osoby prawne organizacyjnie z nim powiązane, członków przedsiębiorstwa i jego organów, osoby zatrudnione, a także osoby pozostające z osobami zatrudnionymi w określonych relacjach rodzinnych, osobistych lub prawnych. Chodzi między innymi o małżeństwo, wspólne pożycie, pokrewieństwo i powinowactwo w określonym zakresie oraz przysposobienie, opiekę lub kuratelę.

Ograniczenia dotyczą także przekazywania i wykorzystywania majątku na rzecz tych osób. Takie działania nie mogą odbywać się na zasadach innych niż stosowane wobec osób trzecich, w szczególności nieodpłatnie ani na warunkach preferencyjnych. Wyjątek przewidziano dla wykorzystania majątku, jeżeli wynika ono bezpośrednio z celu statutowego.

Ponadto przedsiębiorstwo społeczne nie może kupować towarów lub usług od powiązanych osób prawnych ani od podmiotów, w których uczestniczą wskazane osoby, na warunkach gorszych dla przedsiębiorstwa niż stosowane wobec osób trzecich lub po cenach wyższych niż rynkowe. Ustęp 2 doprecyzowuje, że określenie „osoby zatrudnione” oznacza osoby wymienione w art. 5 ust. 3. Praktyczne znaczenie przepisu polega na ustanowieniu zasad równego traktowania i ochrony majątku przedsiębiorstwa społecznego w relacjach z osobami powiązanymi.

Przepis określa zasady rozdysponowania zysku albo nadwyżki bilansowej w przedsiębiorstwie społecznym. Chodzi o środki uzyskane z działalności, o której mowa w art. 3 ust. 1. Nie mogą one zostać przeznaczone do podziału między członków, udziałowców, akcjonariuszy ani osoby zatrudnione w przedsiębiorstwie społecznym. Zakaz obejmuje więc zarówno osoby związane z przedsiębiorstwem przez członkostwo lub posiadanie udziałów albo akcji, jak i jego pracowników.

Znaczenie przepisu polega na wskazaniu, że wypracowany wynik finansowy nie służy bezpośredniej wypłacie na rzecz tych grup. Regulacja odnosi się do zysku oraz nadwyżki bilansowej, a więc do dwóch rodzajów rezultatu finansowego wskazanych wprost w przepisie.

Ustęp 2 dotyczy szczególnej grupy podmiotów ekonomii społecznej, wskazanej w art. 2 pkt 5 lit. d, które uzyskały status przedsiębiorstwa społecznego. Wobec tych podmiotów przepis art. 183 ustawy - Prawo spółdzielcze nie znajduje zastosowania w zakresie udziału w części nadwyżki bilansowej przeznaczonej do podziału między członków zgodnie z zasadami określonymi w statucie. Oznacza to, że przepis wyłącza stosowanie tego rozwiązania w opisanym zakresie, gdy dany podmiot ma status przedsiębiorstwa społecznego. Całość regulacji łączy zatem ograniczenie podziału wypracowanych środków z odrębnym uregulowaniem dotyczącym podmiotów spółdzielczych objętych ustępem 2.

Przedsiębiorstwa społeczne

Przedsiębiorstwa społeczne w przepisach

o ekonomii społecznej16 przepisów