Przedawnienie wierzytelności

Przedawnienie wierzytelności to upływ określonego w przepisach czasu, po którym dłużnik może uchylić się od przymusowego spełnienia świadczenia, jeżeli powoła się na przedawnienie. Nie powoduje ono co do zasady wygaśnięcia wierzytelności. Zobowiązanie nadal istnieje, lecz dochodzenie go przed sądem lub organem egzekucyjnym zostaje ograniczone.

Przedawnieniu podlegają przede wszystkim roszczenia majątkowe, czyli uprawnienia do żądania określonego świadczenia, na przykład zapłaty pieniędzy. Termin przedawnienia może mieć charakter ogólny albo szczególny i zależy między innymi od rodzaju roszczenia, jego związku z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz tego, czy dotyczy świadczenia okresowego. Bieg terminu rozpoczyna się zasadniczo od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od chwili, gdy wierzyciel mógł żądać jego wykonania.

Najważniejsze skutki i zasady:

• po upływie terminu dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia, a uwzględnienie tego zarzutu co do zasady prowadzi do oddalenia żądania spełnienia świadczenia;
• bieg przedawnienia może zostać przerwany, na przykład przez czynność przed sądem lub organem powołanym do dochodzenia roszczeń, a po przerwaniu biegnie na nowo;
• w przypadkach określonych przepisami bieg terminu może zostać zawieszony, czyli czasowo wstrzymany;
• szczególne zasady mogą dotyczyć wierzytelności przysługujących kilku wierzycielom solidarnym, a także wierzytelności zabezpieczonych zastawem lub hipoteką.

Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej rzeczowo nie zawsze pozbawia wierzyciela możliwości zaspokojenia z obciążonej rzeczy lub nieruchomości. Zakres tego uprawnienia wynika z przepisów dotyczących danego zabezpieczenia, przy czym przedawnienie może obejmować odsetki i inne świadczenia uboczne. Instytucja ta występuje przede wszystkim w prawie cywilnym, w tym w stosunkach gospodarczych, a szczególne reguły przedawnienia mogą także wynikać z przepisów dotyczących restrukturyzacji oraz innych dziedzin prawa.