Art. 143 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) określa sytuacje, w których obligatoryjne jest sporządzenie protokołu. Protokół jest formalnym dokumentem, który ma na celu utrwalenie przebiegu określonych czynności procesowych, co jest kluczowe dla zapewnienia transparentności i rzetelności postępowania karnego.

### Komentarz do Art. 143 k.p.k.

#### 1. **Zakres obowiązkowego protokołowania**

Art. 143 k.p.k. wymienia szczegółowo czynności, które wymagają sporządzenia protokołu. Są to m.in.:

- **Przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie**: Dokumentowanie tych czynności jest istotne z punktu widzenia formalnego rozpoczęcia postępowania karnego oraz ewentualnych późniejszych decyzji procesowych.

- **Przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora**: Protokół z przesłuchania jest kluczowym dowodem w postępowaniu karnym, dlatego jego dokładność i rzetelność są niezwykle ważne.

- **Dokonanie oględzin, otwarcia zwłok oraz wyjęcia zwłok z grobu**: Te czynności mają istotne znaczenie dowodowe, dlatego ich przebieg musi być dokładnie udokumentowany.

- **Przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania**: Są to czynności dowodowe, które mogą mieć decydujący wpływ na wynik postępowania, stąd konieczność ich protokołowania.

- **Przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu informatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i danych informatycznych**: Protokół z tych czynności jest niezbędny do oceny legalności i prawidłowości ich przeprowadzenia.

- **Otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów**: Dokumentowanie tych czynności jest ważne z punktu widzenia ochrony prywatności i praw obywatelskich.

- **Zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym**: Protokół z tej czynności zapewnia, że podejrzany miał możliwość zapoznania się z materiałami dowodowymi.

- **Przyjęcie poręczenia**: Dokumentowanie tej czynności jest istotne dla zapewnienia, że poręczenie zostało przyjęte zgodnie z przepisami prawa.

- **Przebieg posiedzenia sądu oraz rozprawy**: Protokół z posiedzenia sądu i rozprawy jest podstawowym dokumentem procesowym, który odzwierciedla przebieg postępowania sądowego.

#### 2. **Protokół a notatka urzędowa**

W przypadkach innych niż wymienione w art. 143 k.p.k., sporządzenie protokołu nie jest obligatoryjne, chyba że przepis szczególny tego wymaga lub przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W takich sytuacjach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej. Notatka urzędowa jest mniej formalnym dokumentem, który może być używany do dokumentowania mniej istotnych czynności procesowych.

#### 3. **Znaczenie protokołu w postępowaniu karnym**

Protokół pełni kluczową rolę w postępowaniu karnym, ponieważ:

- **Zapewnia transparentność**: Umożliwia kontrolę prawidłowości przeprowadzonych czynności procesowych.
- **Chroni prawa stron**: Dokumentuje przebieg czynności, co jest istotne dla ochrony praw procesowych stron.
- **Stanowi dowód**: Jest podstawowym dowodem w postępowaniu karnym, na podstawie którego sąd dokonuje ustaleń faktycznych.

#### 4. **Wnioski**

Art. 143 k.p.k. jest przepisem, który ma na celu zapewnienie rzetelności i transparentności postępowania karnego poprzez obowiązek sporządzania protokołów z kluczowych czynności procesowych. Protokół stanowi nie tylko formalny zapis przebiegu czynności, ale także istotny dowód w postępowaniu karnym, który może mieć decydujący wpływ na jego wynik. W przypadkach mniej istotnych czynności, możliwe jest sporządzenie notatki urzędowej, co pozwala na elastyczność w dokumentowaniu przebiegu postępowania.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 147 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z utrwalaniem przebiegu czynności procesowych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Przepis ten ma na celu zapewnienie transparentności i dokładności dokumentacji procesowej, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania karnego.

#### 1. Utrwalanie przebiegu czynności procesowych

Zgodnie z § 1, przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony za pomocą urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk. Przed uruchomieniem urządzenia należy uprzedzić osoby uczestniczące w czynności. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony praw uczestników postępowania, w tym prawa do prywatności.

#### 2. Obowiązkowe utrwalanie przesłuchań

§ 2 i § 2a wprowadzają obowiązek utrwalania przesłuchań świadków i biegłych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk w określonych sytuacjach:
- gdy istnieje niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu,
- gdy przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396 k.p.k.,
- gdy przesłuchanie odbywa się w trybie określonym w art. 185a-185c oraz art. 185e k.p.k.

#### 3. Utrwalanie przebiegu rozprawy

§ 2b stanowi, że przebieg rozprawy utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, chyba że jest to niemożliwe ze względów technicznych. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy rozprawa odbywa się z wyłączeniem jawności ze względu na obawę ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. W takim przypadku utrwalanie jest wyłączone, jeżeli nie można zapewnić właściwej ochrony zapisu.

#### 4. Protokół i załączniki

§ 3 i § 4 określają, że jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności. Zapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W przypadku ograniczenia protokołu sporządza się przekład zapisu dźwięku, który również staje się załącznikiem do protokołu.

#### 5. Prawo do kopii zapisu

§ 5 przyznaje stronie, obrońcy, pełnomocnikowi i przedstawicielowi ustawowemu prawo do otrzymania odpłatnie jednej kopii zapisu obrazu lub dźwięku. Wyjątek stanowi przebieg rozprawy lub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem jawności albo czynności w postępowaniu przygotowawczym. Prezes sądu może również odmówić zgody na sporządzenie kopii zapisu obrazu z rozprawy z ważnych przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatnego osób biorących udział w rozprawie.

#### 6. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

§ 6 upoważnia Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych kwestii technicznych związanych z utrwalaniem obrazu i dźwięku, w tym rodzajów urządzeń, sposobu przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów, a także wysokości opłat za sporządzenie i przekazanie kopii zapisu.

### Podsumowanie

Art. 147 k.p.k. wprowadza kompleksowe regulacje dotyczące utrwalania czynności procesowych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Przepis ten ma na celu zapewnienie dokładności i transparentności dokumentacji procesowej, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania karnego. Jednocześnie przepis ten uwzględnia ochronę praw uczestników postępowania, w tym prawa do prywatności oraz ochrony informacji niejawnych.

Przepis reguluje, kiedy sąd odwoławczy w sprawie o wykroczenie musi sporządzić uzasadnienie, a kiedy zrobi to dopiero na żądanie strony. Dla strony liczy się przede wszystkim to, że w części spraw milczenie po ogłoszeniu orzeczenia oznacza brak pisemnych motywów.

### Najważniejsze punkty

- Sąd odwoławczy sporządza uzasadnienie w terminie 7 dni.
- Gdy orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji, uzasadnienie sporządza się wyłącznie na żądanie strony.
- Żądanie trzeba złożyć w terminie zawitym 7 dni od daty wydania orzeczenia przez sąd odwoławczy.
- Jeżeli przebieg rozprawy jest utrwalany urządzeniem rejestrującym dźwięk albo obraz i dźwięk, uzasadnienie może być z urzędu przedstawione wyłącznie ustnie, bezpośrednio po ogłoszeniu; o takim trybie uprzedza się wcześniej strony.
- Uzasadnienie ma wskazywać, czym kierował się sąd, oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznano za zasadne albo niezasadne.

### W praktyce

Termin zawity na żądanie uzasadnienia biegnie od wydania orzeczenia, a nie od jego doręczenia, więc reakcja musi być natychmiastowa. Przy uzasadnieniu ustnym pisemnych motywów w aktach nie będzie, a jego treść pozostaje w zapisie rozprawy.

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Art. 37a Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) wprowadza szczegółowe regulacje dotyczące utrwalania przebiegu rozprawy za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk albo obraz i dźwięk. Przepis ten nakłada na Ministra Sprawiedliwości obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia, szeregu technicznych i proceduralnych aspektów związanych z tym procesem.

### 1. Rodzaje urządzeń i środków technicznych

Minister Sprawiedliwości ma obowiązek określić rodzaje urządzeń i środków technicznych, które mogą być używane do utrwalania dźwięku albo obrazu i dźwięku. Jest to istotne z punktu widzenia zapewnienia odpowiedniej jakości i niezawodności zapisów, które mogą stanowić dowód w postępowaniu sądowym.

### 2. Sposób i tryb sporządzania zapisów

Przepis wymaga określenia sposobu i trybu sporządzania zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz identyfikacji osób je sporządzających. Ma to na celu zapewnienie transparentności i wiarygodności procesu rejestracji, co jest kluczowe dla zachowania integralności dowodów.

### 3. Użycie systemu teleinformatycznego

Art. 37a k.p.w. przewiduje również regulacje dotyczące użycia systemu teleinformatycznego służącego do utrwalania przebiegu rozprawy. System ten musi umożliwiać sporządzanie protokołu pisemnego w sposób zsynchronizowany z zapisem dźwięku albo obrazu i dźwięku. Synchronizacja ta jest niezbędna dla dokładnego odwzorowania przebiegu rozprawy.

### 4. Zabezpieczenie zapisów

Przepis kładzie duży nacisk na zabezpieczenie zapisów przed ich utratą, zniekształceniem, nieuprawnionym dostępem, usunięciem lub inną nieuprawnioną zmianą. Wprowadzenie takich zabezpieczeń jest kluczowe dla ochrony integralności dowodów oraz dla zapewnienia, że zapisy te będą mogły być używane w postępowaniu sądowym bez obaw o ich autentyczność.

### 5. Przechowywanie i archiwizacja

Art. 37a k.p.w. reguluje również kwestie związane z przechowywaniem zapisów oraz ich przekazywaniem do archiwów państwowych. Zapisy te muszą być przechowywane w sposób uporządkowany i zgodny z przepisami o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Ma to na celu zapewnienie, że materiały te będą dostępne i użyteczne w przyszłości.

### 6. Zmiany techniczne

Przepis przewiduje możliwość wprowadzenia zmian w zapisach wymaganych względami technicznymi lub zakresem czynności, z której sporządza się protokół. Każda taka zmiana musi być rozpoznawalna, a osoba dokonująca zmiany musi być zidentyfikowana. Jest to istotne dla zachowania transparentności i wiarygodności zapisów.

### Podsumowanie

Art. 37a k.p.w. wprowadza kompleksowe regulacje mające na celu zapewnienie, że proces utrwalania przebiegu rozprawy za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk albo obraz i dźwięk będzie przeprowadzany w sposób transparentny, wiarygodny i zabezpieczony przed nieuprawnionymi ingerencjami. Przepis ten jest kluczowy dla ochrony integralności dowodów oraz dla zapewnienia, że materiały te będą mogły być używane w postępowaniu sądowym bez obaw o ich autentyczność i wiarygodność.

Przebieg rozprawy

Przebieg rozprawy w przepisach

Kodeks postępowania karnego (kpk)5 przepisów

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia2 przepisy