Przepis stanowi, że w postępowaniu upadłościowym można zawrzeć układ. Oznacza to, że układ jest w tym postępowaniu prawnie dopuszczalny. Sam przepis nie przesądza jednak, że układ zostanie zawarty, lecz wskazuje jedynie na taką możliwość. Układ to rozwiązanie, które może zostać przedstawione w toku postępowania upadłościowego. Jego treść jest określana w propozycjach układowych. Przepis nie opisuje, co dokładnie powinny zawierać takie propozycje, ani jakie skutki wywołuje zawarcie układu. Propozycje układowe mogą zgłosić trzy podmioty: upadły, wierzyciel oraz syndyk. Upadły to osoba lub podmiot objęty postępowaniem upadłościowym. Wierzyciel to podmiot, któremu przysługuje należność wobec upadłego. Syndyk jest natomiast podmiotem wskazanym w przepisie jako uprawniony do przedstawienia propozycji układowych. Każdy z tych podmiotów może więc wystąpić z propozycjami, ale przepis nie określa, czy musi to zrobić ani w jakiej formie.

Prawo upadłościowe

Podmioty uprawnione do składania propozycji układowych mogą jednocześnie złożyć wniosek o całkowite albo częściowe wstrzymanie likwidacji masy upadłości. Wstrzymanie ma trwać do czasu zatwierdzenia układu. Nie oznacza to jednak automatycznego zatrzymania likwidacji, ponieważ o wstrzymaniu rozstrzyga sędzia-komisarz, a zakres tej decyzji może być ograniczony. Wstrzymanie likwidacji jest niedopuszczalne, jeżeli propozycje układowe nie przewidują niezwłocznego zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem. Zaspokojenie powinno nastąpić po zatwierdzeniu układu i prawomocnym zakończeniu postępowania na tej podstawie. Nie można także wstrzymać likwidacji przedmiotu obciążonego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym albo hipoteką morską, jeżeli sprzeciwi się temu wierzyciel, którego wierzytelność jest zabezpieczona w ten sposób. Jeżeli sprzeciw wpłynie już po wydaniu postanowienia, sędzia-komisarz uchyla je w odpowiednim zakresie. Sędzia-komisarz może wstrzymać likwidację, gdy spełnione są przesłanki zwołania zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem, wskazane w art. 266c ust. 1. Jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 266c ust. 2, sędzia-komisarz wstrzymuje likwidację. W każdym przypadku wstrzymanie może obejmować wyłącznie taki zakres masy upadłości, który jest niezbędny do wykonania układu.

Przepis dotyczy nabywców uczestniczących w przedsięwzięciu deweloperskim prowadzonym przez upadłego. Mogą oni zgłosić propozycje układowe, ale uprawnienie to przysługuje tylko wtedy, gdy nabywcy chcący je zgłosić stanowią co najmniej 20% wszystkich nabywców w ramach tego przedsięwzięcia. Oznacza to, że przepis określa minimalną liczbę nabywców wymaganą do skorzystania z tej możliwości. Zgłoszenie propozycji układowych jest ograniczone czasowo. Nabywcy muszą zrobić to w terminie trzydziestu dni od dnia ogłoszenia upadłości. Termin rozpoczyna się więc w dniu ogłoszenia upadłości, a po jego upływie przepis nie przewiduje już możliwości zgłoszenia propozycji na podstawie tej regulacji. Dla zastosowania przepisu istotne są zatem dwie kwestie: osiągnięcie wymaganego poziomu co najmniej 20% nabywców oraz zachowanie trzydziestodniowego terminu.

Propozycje układowe mogą przewidywać, że wszyscy albo tylko niektórzy nabywcy wpłacą dopłaty. W zamian ich zaspokojenie może nastąpić przez przeniesienie na nich własności lokali. Propozycje mogą również zakładać, że dopłaty zostaną później zwrócone z przychodów uzyskanych z realizacji przedsięwzięcia deweloperskiego. Innym rozwiązaniem może być sprzedaż nieruchomości, na której prowadzone jest przedsięwzięcie deweloperskie. Sprzedaż może nastąpić z zachowaniem obciążających nieruchomość ograniczonych praw rzeczowych. Nabywcą powinien być przedsiębiorca, który przejmie zobowiązania wobec nabywców i zobowiąże się do dalszego prowadzenia przedsięwzięcia deweloperskiego. Propozycje układowe mogą przy tym przewidywać zmianę treści umów deweloperskich. Przepis pozwala także określić inne warunki kontynuowania przedsięwzięcia deweloperskiego oraz sposoby jego finansowania. Możliwa jest również zamiana lokali między wierzycielami albo zamiana lokalu na lokal, który nie jest przedmiotem umowy deweloperskiej. Oznacza to, że propozycje układowe mogą obejmować zarówno rozwiązania dotyczące finansowania i dalszej realizacji przedsięwzięcia, jak i sposoby zaspokojenia osób uprawnionych przez przekazanie lub zamianę lokali. Do tych propozycji odpowiednio stosuje się przepis dotyczący dopłat.

Propozycje układowe mogą przewidywać różne traktowanie nabywców. Kryterium może stanowić to, czy nabywca wpłaci dopłaty wskazane w art. 425o ust. 1 pkt 1. Oznacza to, że treść układu może uzależniać sytuację nabywcy od dokonania takiej wpłaty. Jeżeli propozycje układowe przewidują restrukturyzację polegającą na rozwiązaniu wskazanym w art. 425o ust. 1 pkt 2, trzeba do nich dołączyć nieodwołalne oświadczenie woli przedsiębiorcy. Oświadczenie musi mieć formę aktu notarialnego. Przedsiębiorca deklaruje w nim nabycie nieruchomości, na której prowadzone jest przedsięwzięcie deweloperskie, razem z obciążeniami tej nieruchomości, a także przejęcie zobowiązań upadłego wobec nabywców. Jeżeli układ przewidujący sprzedaż nieruchomości na zasadach opisanych w tym oświadczeniu zostanie prawomocnie zatwierdzony, samo oświadczenie zastępuje oświadczenie woli przedsiębiorcy potrzebne do zawarcia umowy sprzedaży. W takiej sytuacji umowę uznaje się za zawartą. Prawomocne postanowienie o zatwierdzeniu układu wraz z oświadczeniem przedsiębiorcy stanowi podstawę ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Jeżeli dla przedsięwzięcia deweloperskiego prowadzony jest mieszkaniowy rachunek powierniczy upadłego, do tej sytuacji odpowiednio stosuje się art. 425m.

Przepis ma zastosowanie, gdy zgłoszono propozycje układowe przewidujące określony sposób restrukturyzacji, wskazany w przepisie odsyłającym. W takiej sytuacji sędzia-komisarz powinien niezwłocznie przeprowadzić wstępne głosowanie nabywców. Głosowanie obejmuje propozycje układowe tylko w zakresie, który dotyczy nabywców. Do udziału w głosowaniu uprawnieni są nabywcy umieszczeni na liście sporządzonej przez sędziego-komisarza. Lista ta powstaje na podstawie listy przedstawionej przez syndyka. Oznacza to, że syndyk przekazuje podstawę do ustalenia kręgu nabywców, a sędzia-komisarz sporządza ostateczną listę osób uprawnionych do głosowania. Uchwała nabywców zostaje przyjęta wtedy, gdy opowiedzą się za nią nabywcy, którzy łącznie zadeklarowali dopłaty wystarczające do sfinansowania dokończenia przedsięwzięcia deweloperskiego. Wystarczalność dopłat ocenia się zgodnie z treścią propozycji układowych. Przyjęcie uchwały stwierdza sędzia-komisarz w postanowieniu.

Propozycje układowe mogą złożyć nie tylko podmioty wskazane w innych przepisach, lecz także akcjonariusze banku działającego w formie spółki akcyjnej. Muszą oni reprezentować co najmniej dwie trzecie kapitału zakładowego banku. Oznacza to, że znaczenie ma łączny udział w kapitale zakładowym przypadający akcjonariuszom składającym propozycje. Przepis obejmuje również członków banku spółdzielczego, jeżeli reprezentują dwie trzecie jego funduszu udziałowego. Uprawnienie do złożenia propozycji ma ponadto bank zrzeszający, którego akcjonariuszem jest bank spółdzielczy. Przepis wskazuje więc trzy grupy podmiotów mogących przedstawić propozycje układowe: odpowiednich akcjonariuszy banku w formie spółki akcyjnej, odpowiednich członków banku spółdzielczego oraz bank zrzeszający w opisanej relacji z bankiem spółdzielczym. Zanim układ zostanie zatwierdzony, sąd musi zasięgnąć opinii Komisji Nadzoru Finansowego. Opinia ta jest uzyskiwana przed zatwierdzeniem układu.

Wniosek o ogłoszenie upadłości spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej mogą zgłosić wyłącznie dwa podmioty: Komisja Nadzoru Finansowego albo Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Oznacza to, że inne osoby lub instytucje nie są wskazane w tym przepisie jako uprawnione do złożenia takiego wniosku. We wniosku można wskazać jako syndyka bank albo spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową. Taki bank lub kasa może pełnić funkcję syndyka w postępowaniu upadłościowym dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii odpowiedniej instytucji. Jeżeli wniosek składa Bankowy Fundusz Gwarancyjny, opinię wydaje Komisja Nadzoru Finansowego. Jeżeli wniosek składa Komisja Nadzoru Finansowego, opinię wydaje Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Przepis przyznaje również szczególne uprawnienie członkom kasy. Mogą oni złożyć propozycje układowe, jeżeli reprezentują dwie trzecie funduszu udziałowego kasy. W pozostałym zakresie do postępowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania upadłościowego zawarte w art. 426-441.

Osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i stała się niewypłacalna, może złożyć do sądu upadłościowego wniosek o otwarcie postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Sąd może także skierować do tego postępowania dłużnika, który złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie zrobi tego jednak, jeżeli dłużnik zaznaczył we wniosku, że nie zgadza się na udział w postępowaniu o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Uwzględnienie wniosku albo skierowanie dłużnika do tego postępowania zależy od jego możliwości zarobkowych i sytuacji zawodowej. Muszą one wskazywać, że dłużnik będzie w stanie pokryć koszty postępowania oraz że możliwe będzie zawarcie i wykonanie układu z wierzycielami. Sam fakt niewypłacalności nie przesądza więc jeszcze o otwarciu tego postępowania. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące jego wymaganej treści. W przypadkach wskazanych w przepisie wniosek składa się na formularzu. Powinien on spełniać wymagania formalne przewidziane dla takiego wniosku oraz zawierać wstępne propozycje układowe, czyli początkową propozycję sposobu porozumienia z wierzycielami. Wzór formularza ma określić Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu, uwzględniając zakres informacji niezbędnych we wniosku.

Nadzorca sądowy ma trzydzieści dni na wykonanie wskazanych czynności. Termin ten zaczyna biec od dnia doręczenia postanowienia o otwarciu postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Wszystkie opisane działania powinny więc zostać wykonane w tym samym, trzydziestodniowym terminie. W tym czasie nadzorca sądowy sporządza propozycje układowe, ale robi to w porozumieniu z dłużnikiem. Przygotowuje również spis wierzytelności, czyli zestawienie wierzytelności uwzględnianych w postępowaniu, oraz odrębny spis wierzytelności spornych. Przepis wskazuje te czynności jako obowiązki nadzorcy. Nadzorca sądowy zwołuje także zgromadzenie wierzycieli. Jego celem jest przeprowadzenie głosowania nad układem. Z przepisu wynika zatem, że w wyznaczonym terminie nadzorca przygotowuje dokumenty dotyczące wierzytelności i propozycji układowych, a także organizuje zgromadzenie, na którym wierzyciele mają głosować nad układem.

Termin zgromadzenia wierzycieli ustala nadzorca sądowy wspólnie z dłużnikiem. Zgromadzenie powinno odbyć się nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia otwarcia postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. W szczególnym przypadku wskazanym w art. 49125 ust. 2 termin ten wynosi cztery miesiące od dnia otwarcia tego postępowania. Jeżeli zgromadzenie nie odbędzie się w wymaganym czasie, postępowanie zostaje umorzone. Za poinformowanie wierzycieli odpowiada nadzorca sądowy. Musi on zawiadomić ich o terminie i miejscu zgromadzenia co najmniej dwa tygodnie przed jego dniem. Zawiadomienie wysyła się za pośrednictwem operatora pocztowego, przesyłką poleconą. W zależności od sytuacji przesyłka powinna być wysłana za potwierdzeniem odbioru albo za zwrotnym pokwitowaniem odbioru. Do zawiadomienia nadzorca sądowy musi dołączyć propozycje układowe. Wierzyciel powinien więc otrzymać nie tylko informacje organizacyjne dotyczące zgromadzenia, lecz także treść propozycji, które będą przedstawiane w ramach układu. Przepis wskazuje jednocześnie zarówno osobę odpowiedzialną za ustalenie terminu i zawiadomienie wierzycieli, jak i minimalny czas, jaki powinien upłynąć między doręczeniem zawiadomienia a zgromadzeniem.

Przepis wskazuje dwa powody, dla których podanie nie zostanie rozpoznane. Pierwszym jest brak propozycji układowych w samym podaniu. Drugim jest sytuacja, w której upadły nie może zostać dopuszczony do zawarcia układu. W obu przypadkach sędzia-komisarz ma obowiązek odrzucić podanie. Oznacza to, że samo złożenie podania nie wystarczy: musi ono zawierać propozycje układowe, a upadły musi móc zawrzeć układ.

Podczas zgromadzenia wierzycieli syndyk wykonuje trzy wskazane czynności. Najpierw składa sprawozdanie, a następnie odczytuje propozycje układowe. Oznacza to, że ich treść zostaje przedstawiona uczestnikom zgromadzenia. Syndyk ma również zaprezentować swoją opinię o tych propozycjach. Przepis określa więc kolejność podstawowych informacji przekazywanych wierzycielom podczas tego zgromadzenia.

Propozycje układowe

Propozycje układowe w przepisach

Prawo upadłościowe11 przepisów

Prawo upadłościowe2 przepisy