Program ochrony przyrody

Program ochrony przyrody to wyspecjalizowana część planu urządzenia lasu, która porządkuje wiedzę o stanie przyrody na obszarze danego nadleśnictwa i przekłada ją na zaplanowane działania ochronne. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Lasy”. Nie chodzi więc o oderwany od gospodarki leśnej dokument, lecz o element planu dotyczącego określonego terytorium, uwzględniający jego przyrodnicze cechy i potrzeby.

Program powinien obejmować trzy podstawowe składniki:

• opis stanu przyrody, czyli przedstawienie najważniejszych informacji o przyrodniczych zasobach, wartościach i uwarunkowaniach występujących w granicach nadleśnictwa;
• zadania z zakresu ochrony przyrody, a więc wskazanie, co należy chronić i jakie działania powinny zostać podjęte;
• metody realizacji tych zadań, czyli określenie sposobu prowadzenia działań ochronnych w praktyce.

Istotną cechą programu jest jego kompleksowy charakter. Oznacza to, że powinien przedstawiać stan przyrody oraz ochronę jako wzajemnie powiązane zagadnienia, a nie jako pojedyncze, niezależne przedsięwzięcia. Zakres terytorialny programu odpowiada zasięgowi nadleśnictwa, dlatego jego treść odnosi się do konkretnego obszaru i jego specyfiki.

W ustawie „Lasy” program służy uwzględnieniu ochrony przyrody w planowaniu dotyczącym lasu. Łączy rozpoznanie istniejących wartości przyrodniczych z określeniem celów i sposobów postępowania. Dzięki temu może stanowić praktyczne narzędzie organizowania ochrony, porządkowania informacji oraz planowania działań na obszarze nadleśnictwa. Jego znaczenie polega na tym, że wskazuje nie tylko, jaki jest stan przyrody, lecz także jakie zadania ochronne należy podjąć i jak je wykonywać.