Program łagodzenia kar

Program łagodzenia kar to mechanizm służący ujawnianiu i wykrywaniu tajnych karteli, czyli porozumień naruszających zakaz określony w art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej albo w odpowiadającym mu przepisie prawa konkurencji innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Definicja tego pojęcia znajduje się w ustawie „Ochrona konkurencji i konsumentów”.

Istotą programu jest dobrowolna współpraca uczestnika kartelu z właściwym organem ochrony konkurencji albo z Komisją Europejską. Uczestnik przedstawia posiadane przez siebie dowody lub informacje dotyczące kartelu oraz własnej roli w jego funkcjonowaniu. Współpraca musi pochodzić od niego niezależnie od innych uczestników tego samego kartelu, co oznacza, że każdy z nich może samodzielnie zdecydować o ujawnieniu posiadanych materiałów.

W zamian za przekazanie informacji i dowodów uczestnik może zostać całkowicie zwolniony z kary pieniężnej za udział w kartelu albo uzyskać obniżenie tej kary. Skutek ten następuje w drodze decyzji albo przez zaprzestanie prowadzenia postępowania. Program nie oznacza więc automatycznego odstąpienia od kary za sam fakt zgłoszenia się. Znaczenie ma dobrowolne przedstawienie informacji o naruszeniu i roli zgłaszającego, a rezultat jest związany z rozstrzygnięciem organu lub zakończeniem postępowania w sposób wskazany w definicji.

W praktyce program łagodzenia kar tworzy zachętę do przerwania zmowy i przekazania organom informacji, do których mogłyby one nie mieć dostępu. Pozwala organom ochrony konkurencji uzyskać dowody dotyczące istnienia kartelu, jego uczestników oraz udziału poszczególnych podmiotów. Dla uczestnika jest to możliwość ograniczenia konsekwencji udziału w naruszeniu, jeżeli zdecyduje się na współpracę na zasadach przewidzianych dla tego programu. Pojęcie ma znaczenie zarówno przy stosowaniu ustawy „Ochrona konkurencji i konsumentów”, jak i w kontekście naruszeń unijnych lub odpowiadających im przepisów prawa konkurencji państw członkowskich.