Art. 106a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „Ustawa”) wprowadza możliwość nałożenia kary pieniężnej na osoby zarządzające przedsiębiorstwem, które umyślnie dopuściły do naruszenia zakazów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-6 Ustawy lub w art. 101 ust. 1 lit. a-e Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego przepisu.

#### 1. Zakres odpowiedzialności osób zarządzających

Art. 106a ust. 1 Ustawy stanowi, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes Urzędu”) może nałożyć karę pieniężną na osobę zarządzającą przedsiębiorstwem, jeżeli osoba ta umyślnie dopuściła do naruszenia zakazów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-6 Ustawy lub w art. 101 ust. 1 lit. a-e TFUE. Wysokość tej kary może wynosić do 2 000 000 zł.

#### 2. Warunki nałożenia kary

Nałożenie kary na osobę zarządzającą może nastąpić wyłącznie w decyzji, która jednocześnie nakłada karę pieniężną na przedsiębiorcę za to samo naruszenie (art. 106a ust. 2). Oznacza to, że odpowiedzialność osoby zarządzającej jest ściśle powiązana z odpowiedzialnością przedsiębiorcy.

#### 3. Wyłączenia od odpowiedzialności

Art. 106a ust. 3 i 4 Ustawy wprowadza istotne wyłączenia od odpowiedzialności:

- **Podwójne karanie**: Kara pieniężna nie może być nałożona na osobę zarządzającą, jeżeli na tę osobę, będącą przedsiębiorcą, została już nałożona kara pieniężna za to samo naruszenie (art. 106a ust. 3).
- **Program łagodzenia kar**: Osoby pełniące funkcje kierownicze lub zarządcze, które współpracują z organami ochrony konkurencji w ramach programu łagodzenia kar (leniency program), mogą być zwolnione z odpowiedzialności (art. 106a ust. 4). Warunki zwolnienia obejmują m.in. aktywną współpracę z organem ochrony konkurencji oraz złożenie wniosku o zwolnienie z kary przed poinformowaniem o wszczęciu postępowania antymonopolowego.

#### 4. Współpraca międzynarodowa

Art. 106a ust. 5 Ustawy przewiduje, że Prezes Urzędu może wystąpić do organu ochrony konkurencji innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie informacji niezbędnych do ustalenia przesłanek uzasadniających nienakładanie kary pieniężnej na osobę zarządzającą. Jest to istotne w kontekście współpracy międzynarodowej i koordynacji działań antymonopolowych na poziomie UE.

### Podsumowanie

Art. 106a Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza mechanizm odpowiedzialności osobistej osób zarządzających za umyślne naruszenia przepisów antymonopolowych. Przepis ten ma na celu zwiększenie skuteczności egzekwowania prawa konkurencji poprzez odstraszanie osób zarządzających od działań sprzecznych z przepisami. Jednocześnie, przepis ten zawiera mechanizmy ochronne, takie jak wyłączenia od odpowiedzialności w przypadku współpracy z organami ochrony konkurencji, co ma na celu zachęcenie do ujawniania naruszeń i współpracy w ich eliminowaniu.

o ochronie konkurencji i konsumentów

Art. 108 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „Ustawa”) stanowi istotny element systemu sankcji administracyjnych, które mogą być nałożone przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes Urzędu”). Przepis ten przewiduje możliwość nałożenia kar pieniężnych na osoby pełniące funkcje kierownicze, członków organów zarządzających przedsiębiorców oraz inne osoby, które naruszają przepisy Ustawy lub utrudniają działania kontrolne Prezesa Urzędu.

#### 1. Zakres podmiotowy

Art. 108 ust. 1-2 Ustawy określa, że karę pieniężną może zostać nałożona na:
- osoby pełniące funkcje kierownicze,
- członków organów zarządzających przedsiębiorców.

#### 2. Przesłanki nałożenia kary

Kara pieniężna może być nałożona w przypadku, gdy osoba:
- nie wykonała decyzji, postanowień lub wyroków, o których mowa w art. 107 Ustawy,
- nie zgłosiła zamiaru koncentracji, o którym mowa w art. 13 Ustawy,
- uniemożliwia lub utrudnia rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli na podstawie art. 105a lub art. 105i Ustawy,
- uniemożliwia lub utrudnia rozpoczęcie lub przeprowadzenie przeszukania na podstawie art. 91 lub art. 105n Ustawy.

#### 3. Wysokość kary

Wysokość kary pieniężnej może wynosić do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Jest to znacząca kwota, która ma na celu zniechęcenie do naruszania przepisów Ustawy oraz zapewnienie skuteczności działań Prezesa Urzędu.

#### 4. Inne osoby podlegające karze

Art. 108 ust. 3-4 Ustawy rozszerza możliwość nałożenia kar na inne osoby, takie jak:
- osoby upoważnione przez kontrolowanego lub przeszukiwanego,
- posiadacze lokali mieszkalnych, pomieszczeń, nieruchomości lub środków transportu,
- pracownicy kontrolowanego,
- osoby upoważnione do stawienia się i udzielenia wyjaśnień w imieniu przedsiębiorcy.

#### 5. Specjalne przypadki

Art. 108 ust. 5-7 Ustawy przewiduje również możliwość nałożenia kar na osoby, które:
- nie udzieliły informacji żądanych przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 50 Ustawy,
- wykorzystały informacje z oświadczeń w ramach programu łagodzenia kar w innym celu niż określony w art. 70 ust. 2 Ustawy,
- świadków i biegłych za nieuzasadnioną odmowę zeznań, nieusprawiedliwione niestawiennictwo lub opóźnienia w złożeniu opinii.

### Wnioski

Art. 108 Ustawy jest kluczowym narzędziem w rękach Prezesa Urzędu, umożliwiającym skuteczne egzekwowanie przepisów dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów. Przepis ten przewiduje szeroki zakres podmiotów, które mogą podlegać karom, oraz różnorodne przesłanki ich nałożenia. Wysokość kar jest znacząca, co ma na celu zniechęcenie do naruszania przepisów i zapewnienie skuteczności działań kontrolnych Prezesa Urzędu.

Art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera definicje kluczowych terminów używanych w ustawie. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych definicji zawartych w tym artykule.

#### 1. Przedsiębiorca
Definicja przedsiębiorcy w art. 4 odnosi się do przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Obejmuje ona nie tylko osoby fizyczne i prawne prowadzące działalność gospodarczą, ale także jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które organizują lub świadczą usługi o charakterze użyteczności publicznej, nawet jeśli nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Definicja ta jest szeroka i obejmuje również osoby fizyczne wykonujące zawód we własnym imieniu oraz osoby posiadające kontrolę nad innymi przedsiębiorcami.

#### 2. Związki przedsiębiorców
Związki przedsiębiorców to izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszające przedsiębiorców. Definicja ta jest istotna dla zrozumienia, jakie podmioty mogą być objęte regulacjami dotyczącymi ochrony konkurencji.

#### 3. Przedsiębiorca dominujący
Przedsiębiorca dominujący to taki, który posiada kontrolę nad innym przedsiębiorcą. Kontrola ta może być sprawowana w różny sposób, np. przez dysponowanie większością głosów na zgromadzeniu wspólników lub walnym zgromadzeniu, prawo do powoływania lub odwoływania członków zarządu, czy też przez umowy przewidujące zarządzanie innym przedsiębiorcą.

#### 4. Osoba zarządzająca
Osoba zarządzająca to kierujący przedsiębiorstwem, w szczególności osoba pełniąca funkcję kierowniczą lub wchodząca w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy. Definicja ta jest istotna dla identyfikacji osób odpowiedzialnych za działania przedsiębiorstwa.

#### 5. Przejęcie kontroli
Przejęcie kontroli to wszelkie formy uzyskania uprawnień umożliwiających wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę. Może to obejmować różne formy prawne i faktyczne, takie jak dysponowanie większością głosów, prawo do powoływania członków zarządu, czy umowy przewidujące zarządzanie innym przedsiębiorcą.

#### 6. Porozumienia
Porozumienia to umowy, uzgodnienia lub uchwały zawierane między przedsiębiorcami lub ich związkami. Definicja ta obejmuje różne formy współpracy, które mogą wpływać na konkurencję na rynku.

#### 7. Kartel i tajny kartel
Kartel to porozumienie co najmniej dwóch konkurentów zmierzające do koordynacji działań konkurencyjnych na rynku. Tajny kartel to kartel, którego istnienie jest częściowo lub w pełni ukryte. Definicje te są kluczowe dla identyfikacji działań antykonkurencyjnych.

#### 8. Program łagodzenia kar
Program łagodzenia kar to mechanizm, który umożliwia uczestnikom tajnych karteli współpracę z organami ochrony konkurencji w zamian za zwolnienie z kary pieniężnej lub jej obniżenie. Definicja ta jest istotna dla zrozumienia, jak przedsiębiorcy mogą uniknąć pełnych konsekwencji prawnych za udział w kartelu.

#### 9. Oświadczenie w ramach programu łagodzenia kar
Oświadczenie to dobrowolne przedstawienie dowodów lub informacji o kartelu przez przedsiębiorcę lub osobę fizyczną w celu uzyskania zwolnienia z kary pieniężnej lub jej obniżenia. Definicja ta jest istotna dla procedur związanych z programem łagodzenia kar.

#### 10. Propozycja ugodowa
Propozycja ugodowa to oświadczenie zawierające przyznanie się do udziału w naruszeniu zakazu konkurencji, składane organowi ochrony konkurencji w celu zastosowania procedury uproszczonej lub przyspieszonej. Definicja ta jest istotna dla procedur ugodowych w sprawach dotyczących naruszeń prawa konkurencji.

#### 11. Organ wnioskujący
Organ wnioskujący to organ ochrony konkurencji innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który występuje do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem w sprawie powiadomienia o zastrzeżeniach, aktach proceduralnych lub egzekucji kary pieniężnej. Definicja ta jest istotna dla współpracy międzynarodowej w zakresie ochrony konkurencji.

#### 12. Towary i ceny
Towary to rzeczy, energia, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, usługi oraz roboty budowlane. Ceny to ceny, opłaty o charakterze cen, marże handlowe, prowizje i narzuty do cen. Definicje te są kluczowe dla zrozumienia, co stanowi przedmiot obrotu na rynku i jak są ustalane ceny.

#### 13. Rynek właściwy
Rynek właściwy to rynek towarów, które są uznawane przez nabywców za substytuty i są oferowane na obszarze, na którym panują zbliżone warunki konkurencji. Definicja ta jest istotna dla analizy konkurencji na rynku.

#### 14. Pozycja dominująca
Pozycja dominująca to pozycja przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym. Domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Definicja ta jest kluczowa dla identyfikacji przedsiębiorców, którzy mogą nadużywać swojej pozycji na rynku.

#### 15. Konkurenci
Konkurenci to przedsiębiorcy, którzy wprowadzają lub mogą wprowadzać albo nabywają lub mogą nabywać towary na rynku właściwym. Definicja ta jest istotna dla analizy konkurencji na rynku.

#### 16. Konsument
Konsument to osoba fizyczna, która nabywa towary lub usługi na własny użytek, zgodnie z definicją zawartą w Kodeksie cywilnym. Definicja ta jest kluczowa dla ochrony praw konsumentów.

#### 17. Organizacje konsumenckie
Organizacje konsumenckie to niezależne od przedsiębiorców organizacje społeczne, których zadaniem jest ochrona interesów konsumentów. Definicja ta jest istotna dla identyfikacji podmiotów, które mogą reprezentować interesy konsumentów.

#### 18. Grupa kapitałowa
Grupa kapitałowa to wszyscy przedsiębiorcy kontrolowani przez jednego przedsiębiorcę. Definicja ta jest istotna dla analizy koncentracji kapitałowej i kontroli nad przedsiębiorstwami.

#### 19. Przeciętne wynagrodzenie
Przeciętne wynagrodzenie to przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Definicja ta jest istotna dla ustalania wysokości kar pieniężnych.

#### 20. Rok obrotowy
Rok obrotowy to rok obrotowy w rozumieniu ustawy o rachunkowości. Definicja ta jest istotna dla analizy finansowej przedsiębiorstw.

#### 21. Tajemnica przedsiębiorstwa
Tajemnica przedsiębiorstwa to informacje, które mają wartość gospodarczą i są chronione przed ujawnieniem, zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Definicja ta jest kluczowa dla ochrony informacji poufnych przedsiębiorstw.

#### 22. Prezes Urzędu
Prezes Urzędu to Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Definicja ta jest istotna dla identyfikacji organu odpowiedzialnego za egzekwowanie przepisów ustawy.

#### 23. Rozporządzenia unijne
Art. 4 zawiera również odniesienia do różnych rozporządzeń unijnych, które mają zastosowanie w kontekście ochrony konkurencji i konsumentów. Definicje te są istotne dla zrozumienia, jakie przepisy unijne mają zastosowanie w polskim prawie.

### Podsumowanie
Art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera kluczowe definicje, które są niezbędne do zrozumienia i stosowania przepisów ustawy. Definicje te obejmują szeroki zakres pojęć, od przedsiębiorców i związków przedsiębiorców, przez porozumienia i kartel, aż po rynek właściwy i pozycję dominującą. Precyzyjne zrozumienie tych definicji jest kluczowe dla prawidłowego stosowania przepisów dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów.

Art. 70 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „Ustawa”) reguluje kwestie związane z udostępnianiem i wykorzystywaniem oświadczeń oraz informacji w ramach programów łagodzenia kar, wniosków o odstąpienie od wymierzenia kary lub jej obniżenie, a także propozycji ugodowych. Przepis ten ma na celu zapewnienie ochrony informacji dostarczanych przez przedsiębiorców w ramach współpracy z organem ochrony konkurencji, jednocześnie umożliwiając im skuteczne korzystanie z prawa do obrony.

#### 1. Ograniczenie dostępu do informacji

Art. 70 ust. 1 Ustawy stanowi, że oświadczenia i informacje dostarczane w ramach programów łagodzenia kar, wniosków o odstąpienie od wymierzenia kary lub jej obniżenie, a także propozycji ugodowych, mogą być udostępniane wyłącznie stronie postępowania w celu wykonywania jej prawa do obrony. Oznacza to, że dostęp do tych informacji jest ściśle ograniczony i nie mogą one być wykorzystywane w innych celach niż obrona w postępowaniu przed sądem.

#### 2. Wykorzystanie informacji w postępowaniu sądowym

Zgodnie z art. 70 ust. 1, strona może wykorzystać te informacje jedynie w przypadku, gdy jest to konieczne do celów wykonywania prawa do obrony w postępowaniu przed sądem. Dotyczy to zarówno sądowej kontroli decyzji Prezesa Urzędu, jak i spraw dotyczących rozdzielenia kary nałożonej solidarnie na przedsiębiorców. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że informacje te nie będą wykorzystywane w sposób, który mógłby zaszkodzić interesom przedsiębiorców współpracujących z organem ochrony konkurencji.

#### 3. Zakaz wykorzystania informacji przed zakończeniem postępowania

Art. 70 ust. 2 Ustawy wprowadza zakaz wykorzystywania przez stronę informacji przygotowanych specjalnie na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu, informacji wytworzonych przez Prezesa Urzędu i przekazanych stronom w trakcie postępowania, oraz wycofanych propozycji ugodowych, do czasu zakończenia postępowania przez Prezesa Urzędu. Przepis ten ma na celu ochronę integralności postępowania administracyjnego i zapobieżenie przedwczesnemu ujawnieniu informacji, które mogłyby wpłynąć na jego przebieg.

#### 4. Przekazywanie informacji organom ochrony konkurencji innych państw członkowskich UE

Art. 70 ust. 3 Ustawy reguluje zasady przekazywania oświadczeń i informacji organom ochrony konkurencji innych państw członkowskich Unii Europejskiej na podstawie art. 12 rozporządzenia nr 1/2003/WE. Przekazanie takich informacji jest możliwe za zgodą wnioskodawcy lub w przypadku, gdy wnioskodawca złożył wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie, a także oświadczenie w ramach programu łagodzenia kar w związku z tym samym naruszeniem. Warunkiem jest, aby w chwili przekazywania oświadczenia przez organ wnioskodawca nie miał możliwości wycofania informacji przekazanej krajowemu organowi ochrony konkurencji. Przepis ten ma na celu zapewnienie spójności działań organów ochrony konkurencji w ramach Unii Europejskiej oraz ochronę interesów wnioskodawców.

#### 5. Wyłączenie udostępnienia informacji w trybie dostępu do informacji publicznej

Art. 70 ust. 4 Ustawy wyraźnie stanowi, że oświadczenia i informacje, o których mowa w ust. 1 i 2, nie podlegają udostępnieniu w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten ma na celu ochronę poufności informacji dostarczanych przez przedsiębiorców w ramach współpracy z organem ochrony konkurencji oraz zapobieżenie ich nieuprawnionemu ujawnieniu.

### Podsumowanie

Art. 70 Ustawy wprowadza istotne mechanizmy ochrony informacji dostarczanych przez przedsiębiorców w ramach programów łagodzenia kar, wniosków o odstąpienie od wymierzenia kary lub jej obniżenie, oraz propozycji ugodowych. Przepisy te mają na celu zapewnienie, że informacje te będą wykorzystywane wyłącznie w celu obrony w postępowaniu przed sądem oraz ochronę integralności postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Dodatkowo, art. 70 Ustawy zapewnia spójność działań organów ochrony konkurencji w ramach Unii Europejskiej oraz ochronę poufności informacji dostarczanych przez przedsiębiorców.

Program łagodzenia

Program łagodzenia w przepisach

o ochronie konkurencji i konsumentów4 przepisy